ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण

Robbinsville · New Jersey, USA

BAPS स्वामीनारायण अक्षरधाम

BAPS स्वामीनारायण अक्षरधाम — रॉबिंसविले, मर्सर काउण्टी, न्यू जर्सी, USA (एशिया-बाहर सर्वाधिक-वृहत् हिन्दू मन्दिर)

श्री स्वामीनारायण अक्षरधाम — महन्त स्वामी महाराज-प्रतिष्ठित 8 अक्टूबर 2023; प्रमुख स्वामी महाराज-दृष्टि-1984 (कथन-असम्मति 1997-flag); BAPS संस्था-निर्मित; पश्चिमी-गोलार्ध / एशिया-बाहर सर्वाधिक-वृहत् हिन्दू मन्दिर; 183 एकड़ (~74 हेक्टेयर); 12 वर्ष-निर्माण (2011-2023); 12,500 स्वयंसेवक; 4.7 मिलियन स्वयंसेवक-घण्टे

अन्य नाम: BAPS Akshardham NJ · Akshardham USA · Robbinsville Akshardham

  • एशिया-बाहर
  • BAPS-वैश्विक त्रि-Akshardham: गाँध…
  • 12 वर्ष-निर्माण
  • 8 अक्टूबर 2023
BAPS स्वामीनारायण अक्षरधाम
दर्शन समय
09:00 (मङ्गलवार-बन्द) – 19:30
स्वरूप
अक्षर-पुरुषोत्तम-उपासना
स्थान
Robbinsville · New Jersey, USA
उत्तम ऋतु
उद्घाटन-वर्षगाँठ 8 अक्टूबर 2026
काल
21वीं-शताब्दी ईस्वी

इस मन्दिर की विशेषता

  • एशिया-बाहर / पश्चिमी-गोलार्ध का सर्वाधिक-वृहत् हिन्दू मन्दिर (~183 एकड़ / ~74 हेक्टेयर परिसर; ~2 मिलियन घन फीट / 57,000 m³ पाषाण-शिल्प)
  • BAPS-वैश्विक त्रि-Akshardham: गाँधीनगर 1992 + दिल्ली 2005 (Guinness 2007 'विश्व-सर्वाधिक-वृहत् हिन्दू मन्दिर') + रॉबिंसविले 2023 — रॉबिंसविले अब त्रिक-में सर्वाधिक-वृहत्-परिसर
  • 12 वर्ष-निर्माण (2011-2023); 12,500 स्वयंसेवक; 4.7 मिलियन-स्वयंसेवक-घण्टे; ~2,000 पाषाण-शिल्पकार राजस्थान-में हाथ-कारीगरी; पाषाण-स्रोत: इटली + ग्रीस + तुर्की + बुल्गारिया + भारत
  • 8 अक्टूबर 2023 — मूर्ति प्रतिष्ठा + भव्य-उद्घाटन (महन्त स्वामी महाराज-नेतृत्व); 9-दिवसीय अक्षरधाम महोत्सव 20 सितंबर - 8 अक्टूबर 2023
  • मन्दिर-आयाम: ऊँचाई 191 फीट (58 मी); केन्द्रीय-शिखर 213 फीट (65 मी); 255 फीट × 345 फीट लम्बाई-चौड़ाई; 300+ भारतीय-पवित्र-स्थलों-से लाया गया जल
  • BAPS Akshar-Purushottam-उपासना सम्प्रदाय; स्वामीनारायण = पुरुषोत्तम + गुणातीतानन्द स्वामी = अक्षर सिद्धान्त-केन्द्रीय
01
मूल विग्रह

मुख्य देव एवं स्वरूप

श्री स्वामीनारायण भगवान् + गुणातीतानन्द स्वामी (अक्षर-पुरुषोत्तम-उपासना); मुख्य-महामण्डप-में; 13 अन्तर्भाग-शालाएँ; 10,000 पवित्र-छवियाँ + मूर्तियाँ; 151 संगीत-यन्त्र + 108 नृत्य-शैलियाँ शिल्पांकित

अक्षर-पुरुषोत्तम-उपासना (स्वामीनारायण = पुरुषोत्तम; गुणातीतानन्द स्वामी = अक्षर); पाषाण-शिल्प (हिन्दू शिल्प-शास्त्र-अनुसार)

सम्प्रदाय: BAPS (बोचासनवासी अक्षर पुरुषोत्तम स्वामीनारायण संस्था) — स्वामीनारायण-सम्प्रदाय की उप-शाखा; 1907-स्थापित शास्त्रीजी महाराज (शास्त्री यज्ञपुरुषदास) द्वारा वडताल-डायोसीज़-से अलग; वर्तमान-आध्यात्मिक-नेता महन्त स्वामी महाराज (6वें-उत्तराधिकारी); वैश्विक: 44 शिखरबद्ध-मन्दिर + 1,300+ कुल-मन्दिर (2024-स्थिति)

02
स्थल-पुराण

कथा, इतिहास एवं महत्व

BAPS-वैश्विक-वंश-परम्परा कथा (1907-)

BAPS (बोचासनवासी अक्षर पुरुषोत्तम स्वामीनारायण संस्था) की स्थापना 1907 में शास्त्रीजी महाराज (शास्त्री यज्ञपुरुषदास; 1905-संगठन-निर्माण; 5 जून 1907-बोचासन-मन्दिर-मूर्ति-प्रतिष्ठा) द्वारा वडताल-डायोसीज़-से अलग होकर। सिद्धान्त: अक्षर-पुरुषोत्तम-उपासना (स्वामीनारायण = पुरुषोत्तम; गुणातीतानन्द स्वामी = अक्षर)। वर्तमान-वैश्विक: 44 शिखरबद्ध-मन्दिर + 1,300+ कुल-मन्दिर (2024-स्थिति)।

रॉबिंसविले-अक्षरधाम-निर्माण कथा (2011-2023)

प्रमुख स्वामी महाराज (BAPS 5वें-आध्यात्मिक-नेता; 1971-2016)-दृष्टि (कथन-असम्मति: Wikipedia 1984 / hindutone 1997 / brief 1968 — सत्यापित-तिथि 1984 अधिक-प्रामाणिक; 1968 + 1997 असत्यापित-flag-drop)। निर्माण-काल 2011-2023 (12 वर्ष); 183 एकड़ (~74 हेक्टेयर) परिसर मर्सर काउण्टी, NJ; ~2 मिलियन घन फीट (57,000 m³) पाषाण-शिल्प; 12,500 स्वयंसेवक; ~2,000 पाषाण-शिल्पकार राजस्थान-में हाथ-कारीगरी; 4.7 मिलियन स्वयंसेवक-घण्टे; पाषाण-स्रोत इटली + ग्रीस + तुर्की + बुल्गारिया + भारत।

8 अक्टूबर 2023 प्रतिष्ठा + उद्घाटन कथा

8 अक्टूबर 2023 — मूर्ति प्रतिष्ठा + भव्य-उद्घाटन-समारोह महन्त स्वामी महाराज (BAPS 6वें-आध्यात्मिक-उत्तराधिकारी)-नेतृत्व; 9-दिवसीय अक्षरधाम महोत्सव 20 सितंबर - 8 अक्टूबर 2023 (समाप्ति-समारोह)। तत्पश्चात् सार्वजनिक-दर्शन-प्रारम्भ।

2021 श्रम-विवाद + 2025 DOJ-समाप्ति कथा (तटस्थ-रिपोर्टिङ)

मई 2021 — 6 दलित-कर्मचारी (मुकेश कुमार + अन्य) ने NJ-संघीय-ज़िला-न्यायालय में BAPS-विरुद्ध शोषण-वर्ग-कार्रवाई-शिकायत दर्ज की; आरोप: ~$1.20/घण्टा-मज़दूरी + 12+ घण्टे/दिन 7-दिवसीय + पासपोर्ट-जब्ती + जाति-आधारित-भर्ती; मानव-तस्करी-संरक्षण अधिनियम (TVPA) + निष्पक्ष-श्रम-मानक अधिनियम (FLSA)-अधीन। केस-दर्ज-दिन-संघीय-छापा रॉबिंसविले-परिसर पर। **18 सितंबर 2025 DOJ ने आपराधिक/श्रम-तस्करी-जाँच-समाप्ति** (पॉल जे. फिशमैन BAPS-वकील-पत्र-अनुसार; Religion News Service)। नागरिक-केस जारी; 25 फरवरी 2026 प्रतिशोध-निषेध-सहमत-राहत; कोई-समझौता-नहीं। BAPS आरोप-अस्वीकार। तटस्थ-रिपोर्टिङ-केवल।

संत एवं परम्परा

  • स्वामीनारायण भगवान् (1781-1830) — BAPS मूल-इष्ट-देव; 'पुरुषोत्तम'
  • गुणातीतानन्द स्वामी (1785-1867) — स्वामीनारायण-निकट-शिष्य; 'अक्षर'
  • शास्त्रीजी महाराज (शास्त्री यज्ञपुरुषदास; 1865-1951) — BAPS-संस्थापक 1905-1907; अक्षर-पुरुषोत्तम-उपासना-स्थापक
  • प्रमुख स्वामी महाराज (शास्त्री नारायणस्वरूपदास; 1921-2016; BAPS 5वें-आध्यात्मिक-नेता) — रॉबिंसविले-अक्षरधाम-दृष्टि-स्रोत (1984-प्रामाणिक-तिथि; पूर्व-तिथियाँ असत्यापित-flag)
  • महन्त स्वामी महाराज (केशवजीवनदास; जन्म 1933; BAPS 6वें-आध्यात्मिक-उत्तराधिकारी; 2016-कार्यभार) — 8 अक्टूबर 2023 प्रतिष्ठा-कर्ता
  • BAPS संगठन (अमेरिका + वैश्विक स्वयंसेवक-समुदाय) — 12,500 स्वयंसेवक + 4.7 मिलियन-घण्टे

ऐतिहासिक घटनाक्रम

  1. 19075 जून 1907 — BAPS-संस्थापना शास्त्रीजी महाराज द्वारा बोचासन-मन्दिर-मूर्ति-प्रतिष्ठा-कालWikipedia BAPS + Wikipedia Shastriji Maharaj
  2. 1992गाँधीनगर अक्षरधाम-उद्घाटन (108 फीट; 23-एकड़; 6,000 टन राजस्थानी पिङ्क-सेण्डस्टोन)Wikipedia Gandhinagar Akshardham
  3. 20056 नवंबर 2005 — दिल्ली अक्षरधाम-उद्घाटन (356 फीट × 316 फीट × 141 फीट)Wikipedia Delhi Akshardham
  4. 200717 दिसंबर 2007 — दिल्ली अक्षरधाम Guinness World Record ('World's Largest Comprehensive Hindu Temple')Wikipedia
  5. 2011रॉबिंसविले-अक्षरधाम-निर्माण-प्रारम्भWikipedia + BAPS
  6. 20238 अक्टूबर 2023 — रॉबिंसविले-अक्षरधाम-मूर्ति प्रतिष्ठा + भव्य-उद्घाटन महन्त स्वामी महाराज-नेतृत्वBAPS आधिकारिक + NBC News + Wikipedia + Business Wire बहु-स्रोत
  7. 202518 सितंबर 2025 — DOJ ने 2021-श्रम-तस्करी-जाँच-समाप्ति घोषितReligion News Service + Community News बहु-स्रोत
  8. 202625 फरवरी 2026 — नागरिक-केस प्रतिशोध-निषेध-सहमत-राहतReligion News Service
03
नित्य उपासना

दर्शन समय एवं आरती

09:00 (मङ्गलवार-बन्द) से 19:30 तक

मन्दिर-उद्घाटन + दर्शन-सत्र09:00-19:30
बुध-रवि (मङ्गलवार-बन्द)
अधिकृत-आरती-समय आधिकारिक-स्रोत-में अप्रलेखित — flag (तृतीयक 11:15 AM-दावा अप्रमाणित; मन्दिर-आधिकारिक-पुष्टि अनुशंसित)अप्रलेखित
दैनिक

वस्त्र-संहिता: मामूली-वस्त्र (आधिकारिक): कन्धे + घुटने ढके; स्लीवलेस + शॉर्ट्स + छोटी-स्कर्ट/ड्रेस + कम-कट + पीछे-प्रकट निषिद्ध; आपत्तिजनक-छवियाँ-निषिद्ध; प्रवेश-पर wraps-प्रदान (आधिकारिक usa.akshardham.org)

फोटोग्राफी: महामण्डिर-अन्तर्भाग-में फोटोग्राफी/वीडियो निषिद्ध; परिसर-व्यावसायिक-फोटोग्राफी निषिद्ध; बाह्य-व्यक्तिगत-फोटो-अनुमत (आधिकारिक)

विशेष नियम: मङ्गलवार पूर्ण-बन्द; मन्दिर-अन्तर्भाग फोटोग्राफी निषिद्ध; मामूली-वस्त्र अनिवार्य (wraps-प्रदान); 6 संघीय-अवकाश + दीवाली पर निःशुल्क-समय-आधारित-आरक्षण अनिवार्य; सप्ताह-अन्त/राष्ट्रीय-अवकाश-स्लॉट-पञ्जीकरण 30-मिनट-आगमन-खिड़की-सहित; सामान्य-यात्रा 2-2.5 घण्टे; मुक्त-प्रवेश

04
दर्शन

दर्शन के प्रकार

सामान्य निःशुल्क दर्शननिःशुल्क
समय
09:00-19:30 बुध-रवि (मङ्गलवार-बन्द)

मुख्य महामण्डिर-दर्शन; अक्षर-पुरुषोत्तम-स्वामीनारायण-गुणातीतानन्द-मूर्ति-दर्शन।

13 अन्तर्भाग-शाला-दर्शननिःशुल्क

10,000 पवित्र-छवियाँ + मूर्तियाँ; 151 संगीत-यन्त्र + 108 नृत्य-शैलियाँ शिल्पांकित; पाषाण-शिल्प-यात्रा।

केन्द्रीय-शिखर 213 फीट (65 मी)-बाह्य-दृश्यनिःशुल्क

मन्दिर-केन्द्रीय-शिखर (255 फीट × 345 फीट लम्बाई-चौड़ाई); परिसर-अन्तर्भाग-दृश्य।

300+ भारतीय-पवित्र-स्थल-जल-दर्शननिःशुल्क

300+ भारतीय-पवित्र-स्थलों-से लाया गया जल मन्दिर-में अर्पित।

विशेष-अवसर-आरक्षण-प्रवेश (6 संघीय-अवकाश + दीवाली)निःशुल्क

निःशुल्क-समय-आधारित-आरक्षण अनिवार्य; usa.akshardham.org-बुकिंग।

05
उत्सव

प्रमुख पर्व एवं उत्सव

वार्षिक-उद्घाटन-तिथि-स्मरण (8 अक्टूबर)अक्टूबर; 2026: 8 अक्टूबर 2026

मूर्ति प्रतिष्ठा-वर्षगाँठ

स्वामीनारायण जयन्ती (राम-नवमी-दिन)चैत्र शुक्ल नवमी; 2026: 27 मार्च 2026

स्वामीनारायण-जन्म-वर्षगाँठ

गुणातीत जयन्ती (अक्षर-वर्षगाँठ)आश्विन शुक्ल पञ्चमी (अक्टूबर)

गुणातीतानन्द-स्वामी-वर्षगाँठ

दीपावली + अन्नकूटकार्तिक (नवंबर); 2026: 8/9 नवंबर 2026 दीवाली + 10 नवंबर 2026 अन्नकूट

अन्नकूट विशेष; BAPS-वैश्विक-केन्द्रीय

होलीफाल्गुन पूर्णिमा; 2026: 3 मार्च 2026

रंग-होली-समारोह

06
आस्था

मनोकामना एवं फल

अक्षर-पुरुषोत्तम-स्वामीनारायण-दर्शन-संकल्प (BAPS-मूल-सिद्धान्त)

अक्षर-पुरुषोत्तम-उपासना; स्वामीनारायण = पुरुषोत्तम; गुणातीतानन्द = अक्षर; एशिया-बाहर सर्वाधिक-वृहत् हिन्दू मन्दिर-दर्शन-संकल्प-तीर्थ

स्रोत: Wikipedia + BAPS आधिकारिक बहु-स्रोत

12 वर्ष-स्वयंसेवक-निर्माण-स्मरण-संकल्प (12,500 स्वयंसेवक)

2011-2023 12 वर्ष-निर्माण; 12,500 स्वयंसेवक; 4.7 मिलियन-स्वयंसेवक-घण्टे; ~2,000 पाषाण-शिल्पकार; निःस्वार्थ-सेवा-संकल्प-तीर्थ

स्रोत: Wikipedia + NBC News + India West + Business Standard बहु-स्रोत

BAPS-वैश्विक त्रि-Akshardham-तीर्थयात्रा-संकल्प (गाँधीनगर + दिल्ली + रॉबिंसविले)

1992-गाँधीनगर + 2005-दिल्ली (Guinness) + 2023-रॉबिंसविले (परिसर-सर्वाधिक-वृहत्); BAPS-वैश्विक-तीर्थयात्रा-संकल्प

स्रोत: Wikipedia बहु-स्रोत

दीपावली अन्नकूट-संकल्प (BAPS-वैश्विक-केन्द्रीय)

कार्तिक शुक्ल प्रतिपदा अन्नकूट; 9 नवंबर 2026; BAPS-स्वामीनारायण अन्नकूट-वैश्विक-केन्द्रीय-दिन

स्रोत: BAPS + परम्परा

183 एकड़ परिसर + 300+ पवित्र-स्थल-जल-दर्शन-संकल्प

183 एकड़ / 74 हेक्टेयर; 2 मिलियन घन फीट पाषाण-शिल्प; 300+ भारतीय-पवित्र-स्थल-जल-समावेश; पश्चिमी-गोलार्ध-वैश्विक-भारत-केन्द्र-दर्शन-संकल्प-तीर्थ

स्रोत: Wikipedia + India West + parametric-architecture बहु-स्रोत

07
जप

मन्त्र एवं स्तोत्र

  • स्वामीनारायण-मन्त्र (श्री स्वामीनारायण नम:)मूल-मन्त्रस्वामीनारायण-परम्पराइस मन्दिर हेतुBAPS-केन्द्रीय-जप
  • शिक्षा-पत्री (212-श्लोक)धर्म-शास्त्रस्वामीनारायण-कृत (1826)इस मन्दिर हेतुस्वामीनारायण-धर्म-शास्त्र का मूल-पाठ
  • वचनामृत (262-गद्य-वचन)गुरु-वचन-संग्रहस्वामीनारायण-वार्तालाप (1819-1830)इस मन्दिर हेतु
  • स्वामीनारायण अष्टकम्अष्टक-स्तोत्रस्वामीनारायण-परम्पराइस मन्दिर हेतु
  • अक्षर-पुरुषोत्तम-स्तुतिस्तुतिBAPS-परम्पराइस मन्दिर हेतु
08
तीर्थाटन

समीप के तीर्थ एवं परिपथ

मुख्य महामण्डिर (केन्द्रीय-शिखर 213 फीट / 65 मी)50 मी

मुख्य-शाला; 13 अन्तर्भाग-शालाएँ; 10,000 पवित्र-मूर्तियाँ + छवियाँ

ब्रह्म-कुण्ड (परावर्तन-कुण्ड)100 मी

महामण्डिर-परावर्तन-दृश्य-स्थल; पारम्परिक

स्वामीनारायण-आदर्श-स्थल (Garden of Inspiration)200 मी

स्वामीनारायण-शिक्षाएँ-प्रदर्शनी (FLAG: सटीक-आधिकारिक-नाम-अप्रमाणित)

300+ भारतीय-पवित्र-स्थल-जल-संग्रह-स्थल50 मी

300+ भारतीय-पवित्र-स्थलों-से लाया गया जल मन्दिर-में अर्पित

BAPS Akshardham Mahamandir (Delhi; 2005)12500 किमी

BAPS-वैश्विक-त्रि-Akshardham-तीर्थयात्रा (Guinness-रिकॉर्ड)

BAPS Akshardham (Gandhinagar; 1992)13000 किमी

BAPS-वैश्विक-त्रि-Akshardham-प्रथम-मन्दिर

BAPS Hindu Mandir Abu Dhabi (2024)11500 किमी

BAPS-वैश्विक-समकालीन-मन्दिर

BAPS Shri Swaminarayan Mandir London Neasden (1995)5500 किमी

BAPS-वैश्विक-यूरोप-प्रथम-स्टोन-मन्दिर

BAPS-वैश्विक त्रि-Akshardham-तीर्थयात्रा (गाँधीनगर + दिल्ली + रॉबिंसविले)

त्रिक-में परिसर-सर्वाधिक-वृहत् (183 एकड़); 2023-नवीनतम-समावेश; एशिया-बाहर सर्वाधिक-वृहत्-हिन्दू-मन्दिर

3 मंदिर

BAPS-वैश्विक-शिखरबद्ध-मन्दिर-यात्रा (44 शिखरबद्ध-मन्दिर वैश्विक)

वैश्विक 44 शिखरबद्ध-मन्दिरों-में एक; पश्चिमी-गोलार्ध-केन्द्र-मन्दिर

44 मंदिर

USA-हिन्दू-तीर्थ-तीर्थयात्रा (Akshardham NJ 2023 + Pittsburgh SV 1977 + Atlanta + अन्य)

USA-सर्वाधिक-वृहत्-नवीनतम-हिन्दू-मन्दिर

5 मंदिर

09
मार्गदर्शन

यात्रा एवं संपर्क

पता
BAPS स्वामीनारायण अक्षरधाम, 1 BAPS Way (112 N Main St), रॉबिंसविले, NJ 08691, USA
हवाई अड्डा
नेवार्क लिबर्टी अन्तर्राष्ट्रीय (EWR) — ~45 किमी; फिलाडेल्फिया (PHL) ~80 किमी; JFK ~110 किमी (बहु-स्रोत-flag गणना-अनुशंसित)
रेलवे
रॉबिंसविले / प्रिन्सटन-जङ्क्शन (NJ ट्रांज़िट)
बस-स्टैण्ड
रॉबिंसविले-स्थानीय-बस-सेवा; न्यू जर्सी ट्रांज़िट + NYC-कोच-सेवा
उत्तम ऋतु
उद्घाटन-वर्षगाँठ 8 अक्टूबर 2026; स्वामीनारायण जयन्ती 27 मार्च 2026 (राम-नवमी); गुणातीत-जयन्ती (अक्टूबर); दीपावली + अन्नकूट 8-10 नवंबर 2026; होली 3 मार्च 2026; शीत-शरद (सितंबर-नवंबर) में USA-यात्रा-आरामदायक; शीत-गर्म-मासों (नवंबर-मार्च) में मन्दिर-खुला परन्तु शीत-वर्षा-कारण भीतरी-यात्रा-अनुशंसित; ग्रीष्म (जून-अगस्त) में आरामदायक
प्रबन्धन
BAPS (बोचासनवासी अक्षर पुरुषोत्तम स्वामीनारायण संस्था; 1907-स्थापित); वर्तमान-आध्यात्मिक-नेता महन्त स्वामी महाराज (BAPS 6वें-उत्तराधिकारी; 2016-कार्यभार); रॉबिंसविले-मन्दिर BAPS-वैश्विक-नेटवर्क-अधीन; मुक्त-प्रवेश; BAPS Charities-संचालित
वेबसाइट
https://usa.akshardham.org
17 किमीPrinceton, NJ
45 किमीNewark Airport
70 किमीPhiladelphia
80 किमीNew York City
110 किमीJFK Airport
270 किमीWashington DC
BAPS स्वामीनारायण अक्षरधाम — दर्शन, आरती, इतिहास एवं यात्रा | Pauranik | Pauranik