ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण

Gombak District (Batu Caves) · Selangor

बातू केव्स श्री सुब्रमण्यम स्वामी देवस्थानम्

बातू केव्स श्री सुब्रमण्यम स्वामी देवस्थानम् — गोम्बक जिला, सेलंगोर, मलेशिया (मलेशिया-प्रथम-तमिल-शैव-मुरुगन-तीर्थ; 42.7m स्वर्ण-मुरुगन-प्रतिमा 2006; 272 रेनबो-सोपान; थाईपूसम 2-3 मिलियन-तीर्थयात्री)

बातू केव्स श्री सुब्रह्मण्य स्वामी देवस्थानम् — सुब्रमण्य/कार्तिकेय-मुरुगन; मूर्ति-प्रतिष्ठा 1891 K. ताम्बूसामी पिल्लै द्वारा; प्रथम-थाईपूसम 1892; 42.7m स्वर्ण-मुरुगन-प्रतिमा 29 जनवरी 2006; तमिल-शैव-मुरुगन-परम्परा

अन्य नाम: Batu Caves Sri Subramaniar Swamy Devasthanam · बातू मलाई श्री सुब्रमण्यम मन्दिर · Batu Malai Sri Subramaniar Temple

  • मलेशिया-प्रथम-प्रमुख-तमिल-शैव-मुरु…
  • थाईपूसम-वैश्विक-शिखर-तीर्थ
  • 42.7m
  • 272 कंक्रीट-सोपान
बातू केव्स श्री सुब्रमण्यम स्वामी देवस्थानम्
दर्शन समय
प्रात:-काल (06:00 या 07:00-स्रोत-conflict) – 21:00
स्वरूप
तमिल-शैव-मुरुगन-स्वरूप
स्थान
Gombak District (Batu Caves) · Selangor
उत्तम ऋतु
थाईपूसम 1 फरवरी 2026
काल
19वीं-शताब्दी-उत्तरार्द्ध से

इस मन्दिर की विशेषता

  • मलेशिया-प्रथम-प्रमुख-तमिल-शैव-मुरुगन-तीर्थ (K. ताम्बूसामी पिल्लै 1891-मूर्ति-प्रतिष्ठा + प्रथम-थाईपूसम 1892)
  • थाईपूसम-वैश्विक-शिखर-तीर्थ — 2.5 मिलियन (Tourism Malaysia) से 3.5 मिलियन (SMMDT-ट्रस्टी) तीर्थयात्री वार्षिक
  • 42.7m (140ft) स्वर्ण-मुरुगन-प्रतिमा — 29 जनवरी 2006-अनावरण; मलेशिया-सर्वोच्च-प्रतिमा; ~350 टन-स्टील + 1,550 m³ कंक्रीट + 300 लीटर-स्वर्ण-पेंट (थाईलैंड-आयातित); 2022 तक विश्व-प्रथम-मुरुगन-प्रतिमा (सेलम मुथुमलाई 146ft 2022-अधिक्रमित — अब मलेशिया-प्रथम + विश्व-द्वितीय)
  • 272 कंक्रीट-सोपान (मूल-लकड़ी 1920; कंक्रीट 1940; रेनबो-रंग-समूह अगस्त 2018)
  • तमिल-शैव-षडाधार-मुरुगन-तीर्थ-डायस्पोरा-समानांतर (तिरुपरंकुन्द्रम् + तिरुचेन्दूर + पलनी + स्वामिमलाई + तिरुत्तनी + पझमुदिर्चोलै — Arupadai Veedu)
  • वेल-आकार-चूना-पत्थर-निर्माण (K. ताम्बूसामी पिल्लै ने मुख्य-गुफा-प्रवेश को मुरुगन-वेल-दिव्य-भाला-समान देखा — स्थल-चयन-कारण)
01
मूल विग्रह

मुख्य देव एवं स्वरूप

श्री मुरुगन / सुब्रमण्यम / कार्तिकेय (तमिल-शैव-मुरुगन-परम्परा); उप-देवता: वल्ली + तेय्वयानै (मुरुगन-पत्नियाँ; सिल्वर-चैरियट-थाईपूसम-शोभायात्रा-वहन); हनुमान (15m / 49ft प्रतिमा रामायण-गुफा-प्रवेश; नवंबर 2001)

तमिल-शैव-मुरुगन-स्वरूप; वेल-धारी सुब्रमण्य

सम्प्रदाय: तमिल-शैव-मुरुगन-पूजा-परम्परा; प्रशासन: श्री महा मरियम्मन मन्दिर देवस्थानम् बोर्ड (SMMDT) — 1930-न्यायालय-आदेश-स्थापित चैरिटेबल-ट्रस्ट; अटॉर्नी जनरल चैम्बर-निरीक्षण; वर्तमान-चेयरमैन Tan Sri R. Nadarajah

02
स्थल-पुराण

कथा, इतिहास एवं महत्व

स्थल-चयन कथा — वेल-आकार-चूना-पत्थर-निर्माण

K. ताम्बूसामी पिल्लै (श्री महा मरियम्मन मन्दिर KL-संस्थापक 1873) ने मुख्य-गुफा-प्रवेश-आकार को मुरुगन-वेल-दिव्य-भाला-समान-पहचाना — यह स्थल-चयन-केन्द्रीय-कारण-बना। बहु-स्रोत-सत्यापित (Wikipedia + mytravellane + arupadai.org + omspiritualshop)। 1891 में मूर्ति-प्रतिष्ठा; 1892 प्रथम-थाईपूसम।

तमिल-शैव-षडाधार-डायस्पोरा-समानांतर कथा

बातू केव्स को डायस्पोरा-सप्तम-धाम-समतुल्य व्यापक-रूप-से स्थापित किया गया है — मलेशिया-में मुरुगन-पूजा तमिल-शैव-परम्परा-षडाधार-तिरुपरंकुन्द्रम् + तिरुचेन्दूर + पलनी + स्वामिमलाई + तिरुत्तनी + पझमुदिर्चोलै-केन्द्रित-से सीधे-अवतरित। arupadai.org + तमिल-डायस्पोरा-द्वितीयक-स्रोत-सत्यापित।

थाईपूसम धर्मशास्त्रीय-महत्व कथा

थाईपूसम उस दिन को स्मरण कराता है जब मुरुगन ने पार्वती से दिव्य-वेल प्राप्त किया असुर सूरपद्मन-वध-हेतु (बहु-स्रोत-सत्यापित)। तमिल-मास थाई (जनवरी-फरवरी) + पुष्य/पूसम-नक्षत्र-संगम; पूर्णिमा-केन्द्र-दिन।

संस्थापना कथा — K. ताम्बूसामी पिल्लै + कायरोगनम् पिल्लै

Wikipedia + murugan.org K. ताम्बूसामी पिल्लै-अकेले-स्थापना-1891-श्रेय देते हैं; The Star (जनवरी 2026) ने उनके पिता कायरोगनम् पिल्लै (d. 1886)-पूर्व-दर्शन-मिशन-को श्रेय दिया। ब्रिटिश-मलाया-तमिल-श्रमिक-समुदाय-समर्थन। (दोनों-संस्करण-flag)।

संत एवं परम्परा

  • श्री मुरुगन / सुब्रमण्यम / कार्तिकेय — तमिल-शैव-केन्द्रीय-देव
  • K. ताम्बूसामी पिल्लै (1850s-d.1902; श्री महा मरियम्मन मन्दिर KL-संस्थापक 1873) — 1891 बातू केव्स-मूर्ति-प्रतिष्ठा-कर्ता
  • कायरोगनम् पिल्लै (d. 1886; ताम्बूसामी-पिता) — दर्शन-मिशन-पूर्व-प्रेरणा (The Star जनवरी 2026)
  • Tan Sri R. Nadarajah — SMMDT-वर्तमान-चेयरमैन (मलय-मेल + द स्टार जनवरी 2026-सत्यापित)
  • Datuk Sivakumar Nadarajah — SMMDT-ट्रस्टी (3.5 मिलियन-तीर्थयात्री-प्रक्षेपण-स्रोत)
  • वल्ली + तेय्वयानै — मुरुगन-पत्नियाँ (सिल्वर-चैरियट-शोभायात्रा-वहन-मूर्तियाँ)
  • तमिल-शैव-षडाधार-संत-परम्परा (अरुणगिरिनाथर + नक्किरर-आधारित)

ऐतिहासिक घटनाक्रम

  1. 1891K. ताम्बूसामी पिल्लै द्वारा मुख्य-Temple Cave में सुब्रमण्य-स्वामी-मूर्ति-प्रतिष्ठाWikipedia + murugan.org + The Star 2026 बहु-स्रोत-सत्यापित
  2. 1892प्रथम-थाईपूसम-उत्सव बातू केव्स मेंWikipedia + murugan.org
  3. 1920मूल-लकड़ी-सोपान-स्थापना (272-संख्या) — Wikipedia / 1929 — The Star (conflict-flag)Wikipedia + The Star (तिथि-conflict)
  4. 1930न्यायालय-आदेश-द्वारा चैरिटेबल-ट्रस्ट-स्थापना (SMMDT)Malay Mail + The Star जनवरी 2026
  5. 1940वर्तमान 272 कंक्रीट-सोपान-निर्माणWikipedia + बहु-स्रोत
  6. 2001नवंबर 2001 — हनुमान-मन्दिर + 15m हनुमान-प्रतिमा-स्थापना रामायण-गुफा-प्रवेशबहु-सम्मति-स्रोत
  7. 200629 जनवरी 2006 — 42.7m (140ft) स्वर्ण-मुरुगन-प्रतिमा-अनावरण (थाईपूसम-दिवस); RM 2.5 मिलियन-लागत; ~350 टन-स्टील + 1,550 m³ कंक्रीट + 300 लीटर-स्वर्ण-पेंट (थाईलैंड)Wikipedia + Britannica + बहु-स्रोत
  8. 2018अगस्त 2018 — 272-सोपान रेनबो-रंग-समूह-पुनः-रंगाईWikipedia + अनेक-यात्रा-स्रोत
  9. 201928 जनवरी 2019 — Dark Cave-बन्द (पुन:-उद्घाटन-घोषणा-अब-तक-नहीं)Wikipedia + यात्रा-स्रोत
  10. 2022तमिल-नाडु सेलम मुथुमलाई मुरुगन-प्रतिमा (146ft / ~44.5m)-स्थापना-से बातू केव्स-प्रतिमा 'विश्व-प्रथम-मुरुगन-प्रतिमा'-उपाधि-हानि; अब मलेशिया-प्रथम + विश्व-द्वितीयWikipedia Batu Caves Murugan Statue + द्वितीयक
  11. 20261 फरवरी 2026 — थाईपूसम-शिखर-दिन; 30 जनवरी-2 फरवरी 4-दिवसीय-उत्सव; Tourism Malaysia 2.5M + SMMDT-ट्रस्टी 3.5M-तीर्थयात्री-प्रक्षेपणTourism Malaysia + Star 2026 + Malay Mail
03
नित्य उपासना

दर्शन समय एवं आरती

प्रात:-काल (06:00 या 07:00-स्रोत-conflict) से 21:00 तक

मन्दिर-उद्घाटन + प्रात:-दर्शनप्रात:-काल (06:00-07:00 स्रोत-conflict-flag)
दैनिक
दैनिक-दर्शन-सत्र (Temple Cave)प्रात:-काल से 21:00
दैनिक
Ramayana Cave09:00-18:00 (RM 5-शुल्क)
दैनिक
Cave Villa (कला-गैलरी + संग्रहालय)08:30-17:30 (RM 15-शुल्क)
दैनिक

वस्त्र-संहिता: वस्त्र-नियम कड़ाई — पुरुष/स्त्री-दोनों कन्धा + घुटना-ढके; सोपान-तल पर सारोङ्ग-किराये-उपलब्ध; जूते-त्याग-अनिवार्य Temple Cave-प्रवेश-पूर्व

फोटोग्राफी: मुख्य-गुफा-संकुल में सामान्य-फोटोग्राफी अनुमत (Temple Cave-शुल्क-नहीं-सत्यापित); Dark Cave-वर्तमान-बन्द; Ramayana Cave + Cave Villa-निर्धारित-शुल्क

विशेष नियम: मेकाक-बन्दर-चोरी-चेतावनी (Temple Cave-सोपान पर लम्बे-पूँछ-मेकाक-दल; भोजन/प्लास्टिक-थैली/चश्मा/फोन-चोरी-ख्यात; भोजन-निषेध + सामान-सुरक्षित-रखें); 272-सोपान-चढ़ाई-शारीरिक-तैयारी; Dark Cave 28 जनवरी 2019-से बन्द; Ramayana Cave RM 5 + Cave Villa RM 15-प्रवेश-शुल्क; Temple Cave-प्रवेश-निःशुल्क; प्रवेश-समय-स्रोत-conflict (06:00 vs 07:00); प्रवेश-निःशुल्क

04
दर्शन

दर्शन के प्रकार

Temple Cave (Cathedral Cave) निःशुल्क दर्शननिःशुल्क
समय
प्रात:-काल से 21:00 (दैनिक)

272 रेनबो-सोपान-चढ़ाई-कर 400ft-ऊँचाई पर मुख्य-मुरुगन-गुफा-मन्दिर-दर्शन।

42.7m स्वर्ण-मुरुगन-प्रतिमा (बाह्य-सोपान-तल)निःशुल्क

सोपान-तल पर 29 जनवरी 2006-अनावरण-42.7m स्वर्ण-प्रतिमा (मलेशिया-सर्वोच्च-प्रतिमा); निःशुल्क।

Ramayana Cave + 15m हनुमान-प्रतिमा
समय
09:00-18:00

रामायण-चित्र-गैलरी + 15m हनुमान-प्रतिमा (नवंबर 2001); RM 5-प्रवेश-शुल्क।

Cave Villa (कला-गैलरी + संग्रहालय)
समय
08:30-17:30

हिन्दू-कला + पौराणिक-चित्र; RM 15-प्रवेश-शुल्क।

थाईपूसम-शिखर-दर्शन (वार्षिक; 1 फरवरी 2026)निःशुल्क

2.5-3.5 मिलियन-तीर्थयात्री-संगम; काँवड़-पाल-कुडम-वेल-भेदन-व्रत-पालन; सिल्वर-चैरियट KL श्री महा मरियम्मन मन्दिर-से 13-15 किमी-शोभायात्रा।

05
उत्सव

प्रमुख पर्व एवं उत्सव

थाईपूसम (वार्षिक-शिखर-उत्सव)तमिल-मास थाई (पौष-माघ; जनवरी-फरवरी); पुष्य/पूसम-नक्षत्र-पूर्णिमा; 2026: रविवार 1 फरवरी 2026; 4-दिवसीय 30 जनवरी-2 फरवरी 2026

मुरुगन-को पार्वती-से दिव्य-वेल-प्राप्ति + असुर-सूरपद्मन-वध-स्मरण। काँवड़-व्रत-पालन: पाल-कुडम (दुग्ध-कलश) + वेल-कुडम (वेल-भेदन कपोल/जिह्वा) + अलङ्करण-काँवड़-ढाँचे। सिल्वर-चैरियट-शोभायात्रा: KL श्री महा मरियम्मन मन्दिर (Jalan Tun H.S. Lee)-से 30 जनवरी-रात्रि-प्रारम्भ; 13-15 किमी-यात्रा बातू केव्स-तक; मुरुगन + वल्ली + तेय्वयानै-मूर्ति-वहन। KTM Komuter 24-घण्टे-सेवा 30 जनवरी-2 फरवरी; 31 जनवरी + 1 फरवरी निःशुल्क-यात्रा। तीर्थयात्री-प्रक्षेपण: 2.5 मिलियन (Tourism Malaysia) से 3.5 मिलियन (SMMDT-ट्रस्टी 4-दिवसीय)।

स्कन्द षष्ठीकार्तिक शुक्ल षष्ठी; 2026: ~15 नवंबर 2026 (पञ्चाङ्ग-गणित)

मुरुगन-असुर-सूरपद्मन-वध 6-दिवसीय-स्मरण; तमिल-शैव-केन्द्रीय

पङ्गुनी उत्तिरम्तमिल-मास पङ्गुनी (फाल्गुन-चैत्र; मार्च-अप्रैल); उत्तर-फाल्गुनी-नक्षत्र; 2026: ~3 अप्रैल 2026 (तमिल-पञ्चाङ्ग-गणित)

मुरुगन-तेय्वयानै-कल्याणम्-स्मरण

वैकासी विशाखम्तमिल-मास वैकासी (वैशाख-ज्येष्ठ; मई-जून); विशाखा-नक्षत्र; 2026: ~मई-अन्त 2026

मुरुगन-जन्म-दिन

चित्रा पौर्णमितमिल-मास चित्तिरै (चैत्र-वैशाख; अप्रैल-मई)-पूर्णिमा; 2026: ~मध्य-अप्रैल 2026

तमिल-शैव-केन्द्रीय-पूर्णिमा-व्रत

06
आस्था

मनोकामना एवं फल

मलेशिया-प्रथम-तमिल-शैव-मुरुगन-तीर्थ-दर्शन-संकल्प (1891)

K. ताम्बूसामी पिल्लै-1891-मूर्ति-प्रतिष्ठा; मलेशिया-डायस्पोरा-तमिल-शैव-मुरुगन-केन्द्रीय-तीर्थ-दर्शन-संकल्प

स्रोत: Wikipedia + murugan.org + The Star बहु-स्रोत

थाईपूसम-काँवड़-व्रत-संकल्प (वार्षिक 1 फरवरी 2026)

मुरुगन-को दिव्य-वेल-प्राप्ति + असुर-सूरपद्मन-वध-स्मरण; काँवड़-पाल-कुडम / वेल-भेदन-व्रत-पालन-से व्रत-पूर्ति-संकल्प; 2.5-3.5 मिलियन-तीर्थयात्री-सङ्गम-तीर्थ

स्रोत: Tourism Malaysia + SMMDT + बहु-स्रोत

42.7m स्वर्ण-मुरुगन-प्रतिमा-दर्शन-संकल्प (29 जनवरी 2006-अनावरण)

मलेशिया-सर्वोच्च-प्रतिमा + विश्व-द्वितीय-मुरुगन-प्रतिमा (2022-तक विश्व-प्रथम; तमिल-नाडु सेलम मुथुमलाई 146ft-अधिक्रमित)-दर्शन-संकल्प-तीर्थ

स्रोत: Wikipedia Batu Caves Murugan Statue बहु-स्रोत

272 रेनबो-सोपान-चढ़ाई-व्रत-संकल्प

272 कंक्रीट-सोपान (1940-निर्मित; अगस्त 2018-रेनबो-रंग-समूह-पुनः-रंगाई)-चढ़ाई-व्रत-पालन-से Temple Cave-मुरुगन-दर्शन-व्रत-पूर्ति-संकल्प

स्रोत: Wikipedia + बहु-स्रोत

तमिल-शैव-षडाधार-डायस्पोरा-समानांतर-तीर्थ-संकल्प

तमिल-नाडु-षडाधार-मुरुगन-तीर्थ (Arupadai Veedu)-डायस्पोरा-सप्तम-धाम-समतुल्य-दर्शन-संकल्प; मलेशिया-तमिल-डायस्पोरा-केन्द्रीय-तीर्थ

स्रोत: arupadai.org + तमिल-डायस्पोरा-स्रोत

स्कन्द-षष्ठी + वैकासी-विशाखम्-व्रत-संकल्प

मुरुगन-असुर-सूरपद्मन-वध 6-दिवसीय-स्मरण + मुरुगन-जन्म-दिन-व्रत-पालन-तीर्थ

स्रोत: तमिल-शैव-परम्परा

07
जप

मन्त्र एवं स्तोत्र

  • सुब्रह्मण्य भुजङ्ग स्तोत्रस्तोत्रआदि-शङ्कराचार्यषडाधार-मुरुगन-तीर्थ-पाठ-परम्परा
  • स्कन्द-षष्ठी-कवचम्कवच-स्तोत्रतमिल-शैव-परम्परा (देवराय-स्वामिगल)इस मन्दिर हेतुस्कन्द-षष्ठी-केन्द्रीय-पाठ
  • तिरुप्पुगज़्तमिल-स्तोत्र-संग्रहअरुणगिरिनाथर (~15वीं-शताब्दी)इस मन्दिर हेतुषडाधार-डायस्पोरा-केन्द्रीय-पाठ
  • कन्द-गुरु-कवचम्कवच-स्तोत्रतमिल-शैव-परम्पराइस मन्दिर हेतु
  • मुरुगन-अष्टोत्तर-शतनामावलीनामावलीतमिल-शैव-परम्पराइस मन्दिर हेतु
  • वेल-वाक्कि (Vel Vakki)तमिल-काँवड़-गीततमिल-डायस्पोरा-थाईपूसम-परम्पराइस मन्दिर हेतुथाईपूसम-काँवड़-केन्द्रीय-गीत 'वेल वेल! मुरुगा!'-घोष
08
तीर्थाटन

समीप के तीर्थ एवं परिपथ

श्री महा मरियम्मन मन्दिर Kuala Lumpur (Jalan Tun H.S. Lee, 50000 KL)13 किमी

KL-सर्वप्राचीन-कार्यशील-हिन्दू-मन्दिर (K. ताम्बूसामी पिल्लै-स्थापित 1873); थाईपूसम-सिल्वर-चैरियट-शोभायात्रा-मूल-स्थल; SMMDT-समान-निगम-शासित

श्री सुब्रमण्यम Court Hill मन्दिर / श्री गणेसर मन्दिर14 किमी

SMMDT-समान-निगम-शासित

Sannasimalai Andavar Temple (Penang Waterfall Temple)350 किमी

मलेशिया-डायस्पोरा-मुरुगन-तीर्थ-सर्किट; पेनाङ्ग-थाईपूसम

Kallumalai Arulmigu Subramaniyar Temple (Ipoh)200 किमी

मलेशिया-डायस्पोरा-मुरुगन-तीर्थ-सर्किट

तमिल-शैव-षडाधार-मुरुगन-तीर्थ (Arupadai Veedu — तमिल-नाडु)3200 किमी

तिरुपरंकुन्द्रम् + तिरुचेन्दूर + पलनी + स्वामिमलाई + तिरुत्तनी + पझमुदिर्चोलै — डायस्पोरा-सप्तम-धाम-समतुल्य

तमिल-शैव-षडाधार-मुरुगन-डायस्पोरा-समानांतर-तीर्थ-यात्रा (Arupadai Veedu + बातू केव्स + सिङ्गापुर-थेन्दायुथपणि + श्री-लङ्का-नल्लूर-कन्दस्वामी)

डायस्पोरा-सप्तम-धाम-समतुल्य; मलेशिया-डायस्पोरा-केन्द्रीय-तीर्थ

8 मंदिर

मलेशिया-डायस्पोरा-मुरुगन-तीर्थ-सर्किट (बातू केव्स + Penang Waterfall + Ipoh Kallumalai)

मलेशिया-डायस्पोरा-केन्द्रीय-मुरुगन-तीर्थ; थाईपूसम-शिखर

3 मंदिर

थाईपूसम-वैश्विक-शिखर-तीर्थ-यात्रा (बातू केव्स + सिङ्गापुर-थेन्दायुथपणि + पलनी)

थाईपूसम-वैश्विक-शिखर-2.5-3.5 मिलियन-तीर्थयात्री-संगम-केन्द्र

3 मंदिर

09
मार्गदर्शन

यात्रा एवं संपर्क

पता
बातू केव्स, 68100 गोम्बक, सेलंगोर, मलेशिया
हवाई अड्डा
Kuala Lumpur International Airport (KLIA) — ~60-65 किमी दक्षिण
रेलवे
बातू केव्स KTM Komuter स्टेशन — पोर्ट-क्लाङ्ग-लाइन / बातू केव्स-पुलाउ-सेबाङ्ग-लाइन-टर्मिनस; मन्दिर-सोपान-तक ~5-मिनट-पैदल
बस-स्टैण्ड
बातू केव्स KTM स्टेशन-बस + सेलंगोर-स्थानीय-बस
उत्तम ऋतु
थाईपूसम 1 फरवरी 2026 (वार्षिक-शिखर); स्कन्द-षष्ठी ~15 नवंबर 2026; पङ्गुनी उत्तिरम् ~3 अप्रैल 2026; वैकासी विशाखम् ~मई-अन्त 2026; चित्रा पौर्णमि ~मध्य-अप्रैल 2026; वर्ष-भर-दर्शन-सुलभ (मलेशिया-उष्ण-कटिबन्ध-जलवायु); मई-सितंबर वर्षा-कम; नवंबर-फरवरी ठण्डा-काल
प्रबन्धन
श्री महा मरियम्मन मन्दिर देवस्थानम् बोर्ड (SMMDT) — 1930-न्यायालय-आदेश-स्थापित चैरिटेबल-ट्रस्ट; अटॉर्नी जनरल चैम्बर-निरीक्षण; वर्तमान-चेयरमैन Tan Sri R. Nadarajah; ट्रस्टी Datuk Sivakumar Nadarajah; Temple Cave-प्रवेश-निःशुल्क; Ramayana Cave RM 5 + Cave Villa RM 15-शुल्क; जनवरी 2026 SMMDT ने सेलंगोर-राज्य-EXCO-सदस्य-को मन्दिर-स्वामित्व-टिप्पणी-पर कानूनी-डिमाण्ड-जारी (Malay Mail + Scoop.my)
13 किमीKuala Lumpur
25 किमीPetaling Jaya
62 किमीKLIA Airport
40 किमीPutrajaya
32 किमीShah Alam
45 किमीGenting Highlands
बातू केव्स श्री सुब्रमण्यम स्वामी देवस्थानम् — दर्शन, आरती, इतिहास एवं यात्रा | Pauranik | Pauranik