ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण

Ozar · Maharashtra

श्री विघ्नेश्वर / विघ्नहर गणपति मन्दिर

श्री विघ्नेश्वर / विघ्नहर गणपति मन्दिर — ओझर, जुन्नर तालुका, ज़िला पुणे, महाराष्ट्र (कुकड़ी नदी-तट, येडगाँव बाँध-समीप)

विघ्नेश्वर / विघ्नहर — अष्टविनायक का सप्तम तीर्थ; 'विघ्न' (अवरोध) + 'ईश्वर/हर' = विघ्न-निवारक गणेश; अष्टविनायक में एकमात्र स्वर्ण-कलश/शिखर-मन्दिर

अन्य नाम: विघ्नेश्वर · विघ्नहर · विघ्नहारी

  • अष्टविनायक यात्रा का सप्तम तीर्थ
  • अष्टविनायक में एकमात्र पूर्ण-स्वर्…
  • अष्टविनायक में एकमात्र विघ्नासुर-क…
  • कुकड़ी नदी-तट
श्री विघ्नेश्वर / विघ्नहर गणपति मन्दिर
दर्शन समय
05:00 – 22:30
स्वरूप
स्वयंभू पाषाण-मूर्ति
स्थान
Ozar · Maharashtra
उत्तम ऋतु
वर्ष-पर्यन्त खुला
काल
अति-प्राचीन परम्परागत

इस मन्दिर की विशेषता

  • अष्टविनायक यात्रा का सप्तम तीर्थ; जुन्नर-तालुका अष्टविनायक-युग्म (लेण्याद्री + ओझर)
  • अष्टविनायक में एकमात्र पूर्ण-स्वर्ण-कलश + स्वर्ण-शिखर-मन्दिर — चिमाजी अप्पा द्वारा वसई-विजय (पुर्तगाली-पराजय 1739) के पश्चात् स्वर्ण-पत्र-लेपन; मराठा-पेशवा सैन्य-कृतज्ञता-स्मारक
  • अष्टविनायक में एकमात्र विघ्नासुर-कथा-स्थल — राजा अभिनन्दन-यज्ञ-विघ्न-कथा
  • कुकड़ी नदी-तट + येडगाँव बाँध-समीप — सुन्दर-प्राकृतिक-स्थल; जुन्नर-तालुका दर्शनीय-स्थल
  • गणेश-चतुर्थी 2026: सोमवार 14 सितंबर 2026
01
मूल विग्रह

मुख्य देव एवं स्वरूप

श्री विघ्नेश्वर / विघ्नहर गणेश — स्वयंभू पाषाण-मूर्ति, पूर्व-मुख, वामामुखी (बायाँ-शुण्ड); नेत्रों में रत्न (अधिकांश-स्रोत-माणिक; Wikipedia-संस्करण-पन्ना); ललाट पर हीरा; नाभि में रत्न/हीरा; सिन्दूर-तैल-लेप; पीतल ऋद्धि एवं सिद्धि पार्श्व-स्थित

स्वयंभू पाषाण-मूर्ति — विघ्नासुर-पराजय-स्मारक; पूर्व-मुख वामामुखी; अष्टविनायक में एकमात्र पूर्ण-स्वर्ण-कलश-स्वर्ण-शिखर-मन्दिर

सम्प्रदाय: गाणपत्य-सम्प्रदाय — अष्टविनायक यात्रा-क्रम का सप्तम तीर्थ; मुद्गल-पुराण + स्कन्द-पुराण + तमिल विनायक-पुराण-वर्णित विघ्नासुर-कथा-स्थल

02
स्थल-पुराण

कथा, इतिहास एवं महत्व

मुद्गल-पुराण + स्कन्द-पुराण + तमिल विनायक-पुराण

ओझर विघ्नेश्वर-कथा-वर्णन; अष्ट-क्षेत्र-गणना

विघ्नासुर-कथा (राजा अभिनन्दन यज्ञ-विघ्न)

राजा अभिनन्दन ने यज्ञ-काल में इन्द्र को अर्पण-निवेदन-त्याग किया। कुपित इन्द्र ने काल (मृत्यु) को विघ्नासुर-रूप-धारण-कर यज्ञ-विघ्न-हेतु प्रेषित किया। विघ्नासुर ने अनन्तर ब्रह्माण्ड-व्यापी ऋषियों के सर्व-शुभ-कर्म-यज्ञ-विघ्न प्रारम्भ किया। ब्रह्मा/शिव की सलाह पर ऋषियों ने गणेश-आवाहन किया; गणेश ने विघ्नासुर से युद्ध किया; विघ्नासुर ने पराजित-होकर क्षमा-प्रार्थना की एवं वचन दिया कि वह केवल वहीं निवास करेगा जहाँ गणेश-पूजन न हो। विघ्नासुर ने स्वयं गणेश से 'विघ्नेश्वर' उपाधि-धारण-कर विजय-स्मरण-प्रार्थना की; ऋषियों ने ओझर में मूर्ति-प्रतिष्ठा की।

संत एवं परम्परा

  • राजा अभिनन्दन — यज्ञ-विघ्न-कथा-मूल
  • ब्रह्मा/शिव — गणेश-आवाहन-उपदेशक
  • विघ्नासुर — पराजित-असुर, 'विघ्नेश्वर' नाम-दाता
  • चिमाजी अप्पा (पेशवा बाजीराव I के भ्राता एवं सेनापति) — वसई-विजय (पुर्तगाली-पराजय 1739) पश्चात् शिखर-स्वर्ण-पत्र-लेपन-दान; मराठा-पेशवा सैन्य-कृतज्ञता-स्मारक-स्थापना
  • श्री अप्पा शास्त्री जोशी (1967) — आधुनिक-जीर्णोद्धार
  • श्री विघ्नहर गणपति देवस्थान ट्रस्ट, ओझर — आधुनिक-प्रशासन (पृथक-स्वतन्त्र; NOT चिञ्चवड देवस्थान)

ऐतिहासिक घटनाक्रम

  1. 1739चिमाजी अप्पा का वसई-विजय (पुर्तगाली-पराजय); पश्चात् ओझर-शिखर-स्वर्ण-पत्र-लेपन-दान — अष्टविनायक में एकमात्र स्वर्ण-शिखर-मन्दिरWikipedia + Maharashtra Tourism + ashtavinayak.net + 6+ बहु-स्रोत
  2. 1785वर्तमान-संरचना का निर्माण/जीर्णोद्धार — पेशवा-कालीनWikipedia + ashtavinayak.net + Astroved + ApniSanskriti बहु-स्रोत
  3. 1967श्री अप्पा शास्त्री जोशी द्वारा जीर्णोद्धारWikipedia + ashtavinayak.net
03
नित्य उपासना

दर्शन समय एवं आरती

05:00 से 22:30 तक

काकड आरती05:00
दैनिक
महापूजा एवं अभिषेक07:00
दैनिक
मध्याह्न नैवेद्य12:00
दैनिक
सायं आरती20:00
दैनिक
शेज आरती (समापन)22:30
दैनिक

विशेष नियम: वर्ष-पर्यन्त खुला 365-दिन; कोई प्रवेश-शुल्क नहीं; गर्भगृह-फोटोग्राफी निषिद्ध; निःशुल्क पार्किङ्ग; मध्याह्न-विश्राम-काल नहीं

04
दर्शन

दर्शन के प्रकार

सामान्य निःशुल्क दर्शननिःशुल्क
समय
05:00-22:30 (दैनिक)
उपयुक्त
सभी श्रद्धालु

वर्ष-पर्यन्त खुला; कोई प्रवेश-शुल्क नहीं।

अभिषेक एवं महापूजा

ट्रस्ट-कार्यालय बुकिंग; प्रातः 07:00।

स्वर्ण-कलश-शिखर दर्शननिःशुल्क

अष्टविनायक में अद्वितीय पूर्ण-स्वर्ण-पत्र-लेपन-शिखर एवं कलश का बाह्य-दर्शन।

लेण्याद्री युग्म-यात्रा (~14-15 किमी)निःशुल्क

लेण्याद्री गिरिजात्मज (अष्टविनायक #6) के साथ जुन्नर-तालुका अष्टविनायक-युग्म — एक-दिवसीय-संयोजन।

5 भक्त-निवास (ट्रस्ट-संचालित)

ट्रस्ट-संचालित 5 भक्त-भवन; 20+ वर्ष से वार्षिक ~300 सामुदायिक-विवाह-संचालन।

05
उत्सव

प्रमुख पर्व एवं उत्सव

भाद्रपद गणेश-चतुर्थी 2026भाद्रपद शुक्ल चतुर्थी (दिवस 1-5)

सोमवार 14 सितंबर 2026; प्रमुख-वार्षिक-समारोह; अनन्त चतुर्दशी 25 सितंबर 2026 तक।

माघी गणेश-जयन्ती 2026माघ शुक्ल चतुर्थी

गुरुवार 22 जनवरी 2026 — गणेश-पुनर्जन्म।

कार्तिक पूर्णिमा 5-दिवसीय दीपमाला-समारोहकार्तिक पूर्णिमा

5-दिवसीय भव्य-दीप-प्रज्ज्वलन; द्वि-पाषाण-दीपमाला (gateway-समीप) भव्य-प्रकाशन।

मासिक सङ्कष्टी एवं विनायकी चतुर्थीकृष्ण एवं शुक्ल चतुर्थी (प्रत्येक मास)

विशेष महाभिषेक एवं पूजा।

06
आस्था

मनोकामना एवं फल

विघ्न-हरण संकल्प (विघ्नेश्वर-नाम-अनुसार)

अष्टविनायक में नाम-अनुसार सर्व-विघ्न-निवारक; विघ्नासुर-पराजय-कथा अनुसार सर्व-कार्य-विघ्न-निवारण-तीर्थ

स्रोत: मुद्गल-पुराण + स्कन्द-पुराण + ashtavinayak.net बहु-स्रोत

यज्ञ-कर्म-विघ्न-निवारण संकल्प

राजा अभिनन्दन-यज्ञ-विघ्न-कथा अनुसार — यज्ञ, अनुष्ठान एवं कर्म-काण्ड-विघ्न-निवारण-तीर्थ

स्रोत: मुद्गल-पुराण + Ganapati Naman blog

मराठा-पेशवा सैन्य-विजय-कृतज्ञता-दर्शन (चिमाजी अप्पा परम्परा)

चिमाजी अप्पा-वसई-विजय-पश्चात्-स्वर्ण-शिखर-लेपन परम्परा अनुसार — सैन्य-विजय-कृतज्ञता एवं युद्ध-विजय-संकल्प-तीर्थ

स्रोत: Wikipedia + Maharashtra Tourism बहु-स्रोत

स्वर्ण-कलश-शिखर दर्शन-संकल्प (अद्वितीय)

अष्टविनायक में एकमात्र पूर्ण-स्वर्ण-पत्र-लेपन-शिखर एवं कलश-दर्शन — अद्वितीय वैभव-दर्शन-संकल्प

स्रोत: Wikipedia + ashtavinayak.net + 5+ बहु-स्रोत

लेण्याद्री-ओझर युग्म-यात्रा-संकल्प

जुन्नर-तालुका अष्टविनायक-युग्म — गिरिजात्मज (पुत्र-प्राप्ति) + विघ्नेश्वर (विघ्न-हरण) एक-दिवसीय-संकल्प

स्रोत: Maharashtra Tourism + Trawell

07
जप

मन्त्र एवं स्तोत्र

  • ॐ गं गणपतये नमःबीज मन्त्रगाणपत्य परम्परा
  • ॐ विघ्नेश्वराय नमःनाम-मन्त्रगाणपत्य परम्पराइस मन्दिर हेतुविघ्नेश्वर-विशिष्ट नाम-मन्त्र
  • ॐ विघ्नहराय नमःनाम-मन्त्रगाणपत्य परम्पराइस मन्दिर हेतुविघ्नहर-विशिष्ट नाम-मन्त्र
  • सङ्कटनाशन गणेश स्तोत्रस्तोत्रनारद-पुराण
  • गणपति अथर्वशीर्षउपनिषद् स्तोत्रअथर्ववेद
08
तीर्थाटन

समीप के तीर्थ एवं परिपथ

येडगाँव बाँध (Yedgaon Dam)1 किमी

सुन्दर-प्राकृतिक-स्थल; मन्दिर-दृश्य-पृष्ठभूमि

कुकड़ी नदी-घाट200 मी

पवित्र-स्नान-तीर्थ

लेण्याद्री गिरिजात्मज मन्दिर (अष्टविनायक #6)15 किमी

अष्टविनायक यात्रा-क्रम का पूर्व-तीर्थ; एकमात्र बौद्ध-गुफा-मन्दिर; जुन्नर-तालुका युग्म-यात्रा एक-दिवसीय

शिवनेरी किला (छत्रपति शिवाजी जन्म-स्थल)13 किमी

छत्रपति शिवाजी महाराज जन्म-स्थल (1630); UNESCO-नामांकित मराठा-दुर्ग

जुन्नर तालुका-HQ8 किमी

पुणे-ज़िला का उत्तरतम तालुका-HQ; ऐतिहासिक-केन्द्र

नारायणगाँव9 किमी

ऐतिहासिक-व्यापार-केन्द्र; NH-60 मार्ग-बिन्दु

भीमाशङ्कर ज्योतिर्लिङ्ग90 किमी

12 ज्योतिर्लिङ्ग में सम्मिलित; अष्टविनायक-ज्योतिर्लिङ्ग संयुक्त-यात्रा

रांजणगाँव महागणपति (अष्टविनायक #8)95 किमी

अष्टविनायक यात्रा-क्रम का अग्रिम-अष्टम-तीर्थ

अष्टविनायक यात्रा शास्त्रोक्त क्रम — सप्तम तीर्थ

सप्तम तीर्थ; क्रम: 1. मोरगाँव → 2. सिद्धटेक → 3. पाली → 4. महाड → 5. थेऊर → 6. लेण्याद्री → 7. **ओझर (यह)** → 8. रांजणगाँव → मोरगाँव-समापन

8 मंदिर · 3 दिन

जुन्नर-तालुका अष्टविनायक-युग्म-यात्रा (लेण्याद्री + ओझर)

गिरिजात्मज + विघ्नेश्वर — जुन्नर-तालुका अष्टविनायक-युग्म (~15 किमी); एक-दिवसीय-संयोजन; पुत्र-प्राप्ति + विघ्न-हरण-संकल्प-संयुक्त

2 मंदिर

पुणे-लेण्याद्री-ओझर-भीमाशङ्कर रोडट्रिप

पुणे-केन्द्रित बहु-तीर्थ-संयोजन — लेण्याद्री + ओझर + भीमाशङ्कर ज्योतिर्लिङ्ग; 2-3 दिवसीय

3 मंदिर

जुन्नर बहु-धर्म-धरोहर-यात्रा (लेण्याद्री + शिवनेरी + ओझर)

एक-तालुका बहु-धर्म-धरोहर-संयोजन — बौद्ध (लेण्याद्री) + मराठा (शिवनेरी) + गाणपत्य (ओझर)

3 मंदिर

09
मार्गदर्शन

यात्रा एवं संपर्क

पता
श्री विघ्नहर गणपति देवस्थान, ओझर, जुन्नर तालुका, ज़िला पुणे, महाराष्ट्र — PIN 410504 (कुकड़ी नदी-तट, येडगाँव बाँध-समीप)
हवाई अड्डा
पुणे अन्तर्राष्ट्रीय हवाई अड्डा (PNQ, लोहगाँव) — ~85 किमी
रेलवे
पुणे जङ्क्शन रेलवे स्टेशन — ~85 किमी
बस-स्टैण्ड
ओझर बस-स्टैण्ड (MSRTC); नारायणगाँव ~9 किमी उत्तर; जुन्नर ~8 किमी; पुणे-नासिक NH-60 मार्ग पर
उत्तम ऋतु
वर्ष-पर्यन्त खुला (365-दिन); गणेश-चतुर्थी 14 सितंबर 2026 + विसर्जन 25 सितंबर 2026; माघी जयन्ती 22 जनवरी 2026; कार्तिक पूर्णिमा 5-दिवसीय दीपमाला-समारोह; अक्टूबर-फरवरी सर्वोत्तम मौसम
प्रबन्धन
अध्यक्ष: गणेश कावडे; न्यासी: बाबनराव मांडे, आनन्दराव मांडे, श्रीराम पण्डित
9 किमीNarayangaon
8 किमीJunnar
15 किमीLenyadri
85 किमीPune
85 किमीPune Airport
85 किमीPune Junction
145 किमीNashik
182 किमीMumbai
90 किमीBhimashankar Jyotirlinga
95 किमीRanjangaon