ध्यान और समाधि में क्या भेद है?
की चेकलिस्ट
ध्यान: 'मैं ध्यान कर रहा' (ध्याता-ध्येय अलग, प्रयास, सीमित)। समाधि: 'मैं' विलय (त्रिपुटी एक, प्रयास-रहित, कालातीत)। योगसूत्र: ध्यान=निरंतर प्रवाह, समाधि=केवल ध्येय शेष। उपमा: ध्यान=तेल धारा, समाधि=नदी-सागर विलय। ध्यान=अभ्यास, समाधि=फल (स्वतः)।
- 1सम्प्रज्ञात (Savikalpa): विषय/बीज सहित — अभी कोई ध्येय शेष
- 2असम्प्रज्ञात (Nirvikalpa): विषय-रहित — शुद्ध चेतना मात्र
- 3सबीज/निर्बीज: बीज (संस्कार) सहित या रहित
- 4धर्ममेघ समाधि: सर्वोच्च — विवेक ज्ञान का मेघ
सम्पूर्ण उत्तर
विस्तृत प्रश्न पृष्ठ देखें
मूल प्रश्न का सम्पूर्ण शास्त्रीय उत्तर एक स्थान पर।
श्रेणी
ध्यान साधना
इस श्रेणी के अन्य प्रश्नोत्तर।