ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण
चेकलिस्ट

तंत्र में चिता भस्म और हवन भस्म में क्या अंतर है?

की चेकलिस्ट

हवन भस्म: यज्ञ अग्नि, सात्त्विक, सर्वसुलभ, नित्य पूजा, बिना दीक्षा। चिता भस्म: श्मशान अग्नि, तामसिक/उग्र, केवल दीक्षित तांत्रिक, विशेष अनुष्ठान। सामान्य भक्त = हवन भस्म/विभूति पर्याप्त। चिता भस्म = गुरु दीक्षा अनिवार्य।

  1. 1यज्ञ/हवन की अग्नि में आहुतियों (समिधा, घी, तिल, जौ) के दहन से प्राप्त।
  2. 2सात्त्विक — सभी भक्तों के लिए उपयुक्त।
  3. 3गोमय (गोबर) से बनी भस्म सर्वोत्तम विभूति मानी गई है।
  4. 4मंत्रों से अभिमंत्रित करने पर 'विभूति' (दिव्य भस्म) कहलाती है।
  5. 5त्रिपुण्ड्र, तिलक, शरीर लेपन में सुरक्षित प्रयोग।
  6. 6अधिकार: कोई भी भक्त बिना दीक्षा प्रयोग कर सकता है।
  7. 7श्मशान में मृत शरीर के दाह संस्कार की भस्म।
  8. 8तामसिक/उग्र — केवल उन्नत तांत्रिक साधकों के लिए।
  9. 9अघोर, कापालिक, नाथ परम्परा में विशेष प्रयोग।
  10. 10वैराग्य, मृत्यु भय विजय, उग्र शक्ति साधना से सम्बद्ध।
  11. 11अधिकार: केवल गुरु दीक्षित तांत्रिक साधक। सामान्य भक्तों के लिए वर्जित।
  12. 12स्रोत: हवन = यज्ञ अग्नि। चिता = श्मशान अग्नि।
  13. 13गुण: हवन = सात्त्विक। चिता = तामसिक/उग्र।
  14. 14अधिकार: हवन = सर्वसुलभ। चिता = दीक्षित तांत्रिक।
  15. 15प्रभाव: हवन = शांत, पवित्र। चिता = उग्र, भय निवारक।
  16. 16उपयोग: हवन = नित्य पूजा। चिता = विशेष तांत्रिक अनुष्ठान।
सम्पूर्ण उत्तर
विस्तृत प्रश्न पृष्ठ देखें

मूल प्रश्न का सम्पूर्ण शास्त्रीय उत्तर एक स्थान पर।

श्रेणी
तंत्र साधना

इस श्रेणी के अन्य प्रश्नोत्तर।