ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण

भक्ति रस — प्रश्नोत्तरी

शास्त्रों और पुराणों पर आधारित प्रामाणिक प्रश्न-उत्तर — कुल 6 प्रश्न

🔍
भक्ति रस

भक्ति में वात्सल्य भाव क्या है?

वात्सल्य: भक्त=माता/पिता, भगवान=बालक। 5 रसों में एक। भक्त 'बड़ा'=अद्भुत (परब्रह्म छोटा)। यशोदा+बालकृष्ण=सर्वोच्च। कौशल्या+राम। भाव: खिलाना/सुलाना/रक्षा/डाँट=प्रेम। सूरदास=वात्सल्य कवि। साधना: बाल गोपाल=अपना बच्चा मानकर सेवा।

वात्सल्यवात्सल्य रसबाल कृष्ण
भक्ति रस

भक्ति में रोमांच अश्रु कंपन स्वेद विवर्णता स्वरभंग स्तंभ प्रलय क्या हैं?

अष्ट सात्विक भाव: (1) स्तम्भ (जड़) (2) स्वेद (पसीना) (3) रोमांच (रोम खड़े) (4) स्वरभंग (गला रुँधना) (5) कम्प (काँपना) (6) विवर्णता (रंग बदलना) (7) अश्रु (आँसू) (8) प्रलय (मूर्छा)। भक्ति गहराई प्रमाण। चैतन्य/मीरा/हनुमान। स्वतःस्फूर्त=सच्चे, जबरदस्ती=नकली।

अष्ट सात्विक भावरोमांचअश्रु
भक्ति रस

भक्ति में रोमांच अश्रु कंपन स्वेद विवर्णता स्वरभंग स्तंभ प्रलय क्या हैं?

अष्ट सात्विक भाव: (1) स्तम्भ (जड़) (2) स्वेद (पसीना) (3) रोमांच (रोम खड़े) (4) स्वरभंग (गला रुँधना) (5) कम्प (काँपना) (6) विवर्णता (रंग बदलना) (7) अश्रु (आँसू) (8) प्रलय (मूर्छा)। भक्ति गहराई प्रमाण। चैतन्य/मीरा/हनुमान। स्वतःस्फूर्त=सच्चे, जबरदस्ती=नकली।

अष्ट सात्विक भावरोमांचअश्रु
भक्ति रस

भक्ति में शांत भाव क्या होता है?

शांत भाव: सबसे शांत-स्थिर भक्ति — तीव्र भावना रहित। 5 रसों में प्रथम+आधार। ईश्वर=निर्गुण ब्रह्म। भक्त=शांत-समभावी। गहन शांति+तृप्ति+समत्व। शुकदेव/चार कुमार/शंकराचार्य। 'आप हैं — बस।' ध्यान-प्रधान। 'अहं ब्रह्मास्मि'/'तत्त्वमसि'=मंत्र।

शांत रसशांत भावनिर्गुण भक्ति
भक्ति रस

भक्ति में वात्सल्य भाव क्या है?

वात्सल्य: भक्त=माता/पिता, भगवान=बालक। 5 रसों में एक। भक्त 'बड़ा'=अद्भुत (परब्रह्म छोटा)। यशोदा+बालकृष्ण=सर्वोच्च। कौशल्या+राम। भाव: खिलाना/सुलाना/रक्षा/डाँट=प्रेम। सूरदास=वात्सल्य कवि। साधना: बाल गोपाल=अपना बच्चा मानकर सेवा।

वात्सल्यवात्सल्य रसबाल कृष्ण
भक्ति रस

भक्ति में शांत भाव क्या होता है?

शांत भाव: सबसे शांत-स्थिर भक्ति — तीव्र भावना रहित। 5 रसों में प्रथम+आधार। ईश्वर=निर्गुण ब्रह्म। भक्त=शांत-समभावी। गहन शांति+तृप्ति+समत्व। शुकदेव/चार कुमार/शंकराचार्य। 'आप हैं — बस।' ध्यान-प्रधान। 'अहं ब्रह्मास्मि'/'तत्त्वमसि'=मंत्र।

शांत रसशांत भावनिर्गुण भक्ति

सनातन धर्म प्रश्नोत्तरी — शास्त्रीय ज्ञान

पौराणिक प्रश्नोत्तरी पर आपको हिंदू धर्म, वेद, पुराण, भगवद गीता, रामायण, महाभारत, पूजा विधि, व्रत-त्योहार, मंत्र, देवी-देवताओं और सनातन संस्कृति से जुड़े सैकड़ों प्रश्नों के प्रामाणिक उत्तर मिलेंगे। प्रत्येक उत्तर शास्त्रों और प्राचीन ग्रंथों पर आधारित है। किसी भी प्रश्न पर क्लिक करें और विस्तृत, प्रमाणित उत्तर पढ़ें।