ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण

मूर्ति विसर्जन — प्रश्नोत्तरी

शास्त्रों और पुराणों पर आधारित प्रामाणिक प्रश्न-उत्तर — कुल 3 प्रश्न

🔍
पूजा नियम

पूजा घर में रखी मूर्ति बदलना चाहें तो पुरानी का क्या करें?

प्राण प्रतिष्ठित मूर्ति को मंदिर के पुजारी को सौंपें, जल में न डालें। सामान्य मूर्ति को पवित्र नदी या मंदिर में विसर्जित करें। लावारिस न छोड़ें। नई मूर्ति विधिपूर्वक शुभ मुहूर्त पर स्थापित करें।

पुरानी मूर्तिमूर्ति विसर्जनमूर्ति बदलना
मंदिर संस्कार

मंदिर में मूर्ति का विसर्जन कब और कैसे होता है?

उत्सव मूर्ति: गणेश (अनन्त चतुर्दशी), दुर्गा (विजयदशमी)। विधि: उद्वासन पूजा → अंतिम आरती → शोभायात्रा → जल में विसर्जन + 'पुनरागमनाय च'। स्थायी: खंडित/पुरानी → उद्वासन → जल विसर्जन → नवीन+प्राण प्रतिष्ठा। पर्यावरण: मिट्टी+प्राकृतिक रंग, विसर्जन कुंड। तात्पर्य: अस्थायित्व का पाठ।

मूर्ति विसर्जनप्रतिमा विसर्जनउत्सव मूर्ति
मंदिर नियम

मंदिर की मूर्ति खंडित हो जाए तो क्या करना चाहिए?

खंडित मूर्ति पूजा = निषिद्ध (अग्निपुराण)। विधि: उद्वासन (देवता को कलश में स्थानांतरित) → पवित्र जल में विसर्जन → नवीन मूर्ति + प्राण प्रतिष्ठा। अपवाद: स्वयम्भू मूर्तियाँ (कुछ में)। घर की खंडित मूर्ति भी विसर्जित करें। कूड़ेदान में कभी न फेंकें।

खंडित मूर्तिमूर्ति विसर्जनमूर्ति प्रतिस्थापन

सनातन धर्म प्रश्नोत्तरी — शास्त्रीय ज्ञान

पौराणिक प्रश्नोत्तरी पर आपको हिंदू धर्म, वेद, पुराण, भगवद गीता, रामायण, महाभारत, पूजा विधि, व्रत-त्योहार, मंत्र, देवी-देवताओं और सनातन संस्कृति से जुड़े सैकड़ों प्रश्नों के प्रामाणिक उत्तर मिलेंगे। प्रत्येक उत्तर शास्त्रों और प्राचीन ग्रंथों पर आधारित है। किसी भी प्रश्न पर क्लिक करें और विस्तृत, प्रमाणित उत्तर पढ़ें।