ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण

संयम — प्रश्नोत्तरी

शास्त्रों और पुराणों पर आधारित प्रामाणिक प्रश्न-उत्तर — कुल 3 प्रश्न

🔍
तंत्र साधना

तंत्र में धारणा ध्यान और समाधि का क्या क्रम है?

क्रम: धारणा (मन बाँधना — एक बिन्दु/चक्र) → ध्यान (निरंतर एकाग्र प्रवाह) → समाधि (ध्याता-ध्येय भेद मिटे)। तीनों = 'संयम' (योगसूत्र 3.4)। तंत्र: शिव-शक्ति एकता + भोग-मोक्ष दोनों। निर्विकल्प समाधि = सर्वोच्च।

धारणाध्यानसमाधि
व्रत एवं पर्व

चातुर्मास में क्या क्या नियम पालन करने चाहिए

चातुर्मास नियम: सावन = साग त्याग, भाद्रपद = दही, आश्विन = दूध, कार्तिक = दाल। शुभ/मांगलिक कार्य वर्जित। भक्ति: एकादशी व्रत, गीता/विष्णु सहस्रनाम। दान अवश्य। ब्रह्मचर्य, भूमि शयन, सादा भोजन, वाणी संयम। मूल भावना: संयम + भक्ति + आत्मशुद्धि।

चातुर्मासनियमसंयम
तंत्र साधना

तंत्र में इंद्रिय संयम का क्या महत्व है?

ऊर्जा संरक्षण (बाहर→अंदर), एकाग्रता, गीता: 'कछुए जैसे इंद्रियां सिकोड़ो'। पंचमकार = इंद्रिय संयम (प्रतीकात्मक)। सात्विक, ब्रह्मचर्य, मौन, प्रत्याहार।

इंद्रियसंयममहत्व

सनातन धर्म प्रश्नोत्तरी — शास्त्रीय ज्ञान

पौराणिक प्रश्नोत्तरी पर आपको हिंदू धर्म, वेद, पुराण, भगवद गीता, रामायण, महाभारत, पूजा विधि, व्रत-त्योहार, मंत्र, देवी-देवताओं और सनातन संस्कृति से जुड़े सैकड़ों प्रश्नों के प्रामाणिक उत्तर मिलेंगे। प्रत्येक उत्तर शास्त्रों और प्राचीन ग्रंथों पर आधारित है। किसी भी प्रश्न पर क्लिक करें और विस्तृत, प्रमाणित उत्तर पढ़ें।