ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण
📿
धर्म-संबंधी शंका हो? शास्त्रों में उत्तर है।
पौराणिक प्रश्नोत्तरी — वेद, पुराण और तंत्र-शास्त्रों से प्रमाणित उत्तर, सरल हिंदी में
सभी प्रश्न देखें →
मंदिर दान📜 विष्णुपुराण, भागवतपुराण, धर्मसिन्धु, दानधर्म प्रकरण, पद्मपुराण2 मिनट पठन

मंदिर में वस्त्र दान करने का क्या महत्व है?

संक्षिप्त उत्तर

वस्त्र दान = महापुण्य (पद्मपुराण)। दो प्रकार: देवता को अर्पण (षोडशोपचार अंग) + निर्धन को (लज्जा-रक्षा = परम पुण्य)। नवीन-स्वच्छ दें, फटे/मैले नहीं। संक्रांति, ग्रहण, श्राद्ध — विशेष शुभ। फल: सौन्दर्य, यश, लक्ष्मी कृपा, पितर तृप्ति।

📖

विस्तृत उत्तर

मंदिर में वस्त्र दान दो प्रकार से होता है — देवता को वस्त्र अर्पण और निर्धनों को वस्त्र दान। दोनों ही अत्यन्त पुण्यदायक हैं।

शास्त्रीय महत्व

1देवता को वस्त्र अर्पण

विष्णुपुराण: देवता को नवीन वस्त्र अर्पित करना षोडशोपचार पूजा का अंग है। यह देवता की सेवा और सम्मान का प्रतीक है। देवता को वस्त्र = अपनी आत्मा को ईश्वर में ढकना (प्रतीकात्मक)।

2निर्धन/दरिद्र को वस्त्र दान

पद्मपुराण: 'वस्त्रदानं महापुण्यं लोके ख्यातिकरं परम्।' — वस्त्र दान = महापुण्य। नग्न/निर्धन को वस्त्र देना = लज्जा-रक्षा = परम पुण्य।

3भागवतपुराण

भगवान कृष्ण ने सुदामा के फटे वस्त्र देखकर उन्हें सम्पूर्ण ऐश्वर्य प्रदान किया — वस्त्र-दीनता = भगवान की करुणा का आवाहन।

वस्त्र दान कब-कहाँ

  • मंदिर में देवता को — नवीन रेशमी/सूती वस्त्र (पूजा-उत्सव पर)
  • मंदिर परिसर में निर्धनों को — सर्दी/त्योहारों पर
  • संक्रांति (मकर संक्रांति) — वस्त्र दान विशेष शुभ
  • ग्रहण काल — दान विशेष पुण्यदायक
  • श्राद्ध पक्ष — ब्राह्मण/पुरोहित को

वस्त्र दान के नियम

  • नवीन और स्वच्छ वस्त्र दान करें — फटे/पुराने/मैले नहीं
  • श्रद्धा और सम्मान से दें — दया भाव से नहीं
  • देवता को वस्त्र — देवता-अनुकूल रंग (विष्णु=पीला, शिव=श्वेत, देवी=लाल)
  • वस्त्र दान के साथ फल/मिठाई भी दें तो अतिरिक्त शुभ

फल

  • सौन्दर्य और यश प्राप्ति
  • लक्ष्मी कृपा
  • अगले जन्म में उत्तम वस्त्र/ऐश्वर्य
  • पितर तृप्ति (श्राद्ध में)
  • लज्जा-रक्षा का पुण्य = दीर्घकालीन
📜
शास्त्रीय स्रोत
विष्णुपुराण, भागवतपुराण, धर्मसिन्धु, दानधर्म प्रकरण, पद्मपुराण
क्या यह उत्तर उपयोगी था? इसे अपने प्रियजनों के साथ साझा करें

🏷 सम्बंधित विषय

वस्त्र दानवस्त्र अर्पणदेवता वस्त्रदरिद्र वस्त्र दान

इसी विषय के अन्य प्रश्न

📚

विस्तार से पढ़ें

इस विषय पर हमारे विस्तृत लेख और मार्गदर्शिकाएँ

मंदिर में वस्त्र दान करने का क्या महत्व है — शास्त्रों के अनुसार

पौराणिक पर आपको मंदिर दान से जुड़े प्रमाणिक प्रश्न-उत्तर मिलेंगे। यह उत्तर विष्णुपुराण, भागवतपुराण, धर्मसिन्धु, दानधर्म प्रकरण, पद्मपुराण पर आधारित है। अन्य प्रश्नों के लिए प्रश्नोत्तरी पृष्ठ देखें।