ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण
📿
धर्म-संबंधी शंका हो? शास्त्रों में उत्तर है।
पौराणिक प्रश्नोत्तरी — वेद, पुराण और तंत्र-शास्त्रों से प्रमाणित उत्तर, सरल हिंदी में
सभी प्रश्न देखें →
ध्यान📜 तंत्रशास्त्र, मनुस्मृति, विष्णु स्मृति, कुलार्णव तंत्र2 मिनट पठन

ध्यान के दौरान कौन सा रंग पहनना चाहिए?

संक्षिप्त उत्तर

ध्यान हेतु वस्त्र: श्वेत — सात्विकता, शुद्धता (सर्वाधिक अनुशंसित)। पीत — वैष्णव परंपरा। भगवा — शैव/तांत्रिक परंपरा। काला — सामान्यतः वर्जित (तमोगुण)। सूती/ऊनी श्रेष्ठ। शुद्धता और भावना सर्वोपरि।

📖

विस्तृत उत्तर

ध्यान के लिए वस्त्र-रंग का शास्त्रीय विधान विभिन्न परंपराओं में भिन्न है।

शास्त्रीय निर्देश

1श्वेत वस्त्र (सर्वाधिक अनुशंसित)

मनुस्मृति और विष्णु स्मृति में शुभ कार्यों, पूजा और ध्यान के लिए श्वेत वस्त्र का विधान है। श्वेत = शुद्धता, सात्विकता, शांति।

2पीत वस्त्र

विष्णु-उपासकों और वैष्णव परंपरा में पीले वस्त्र शुभ माने जाते हैं। भगवद्गीता का 'पीताम्बर' संदर्भ।

3भगवा/केसरिया वस्त्र

शैव और तांत्रिक परंपरा में भगवा वस्त्र तपस्या और त्याग का प्रतीक। कुलार्णव तंत्र: भगवा = अग्नि और तेज का प्रतीक।

4काले वस्त्र

सामान्यतः ध्यान में वर्जित। काले वस्त्र तमोगुण को बढ़ाते हैं (तंत्रशास्त्र के अनुसार)।

व्यावहारिक सिद्धांत

शास्त्रों में रंग से अधिक महत्त्व — वस्त्र की शुद्धता, नवीनता और मन की भावना को दिया गया है। सिंथेटिक कपड़े से बचें; सूती या ऊनी वस्त्र उचित हैं।

विशेष टिप्पणी: विभिन्न देवताओं की उपासना में वस्त्र-रंग का विशेष निर्देश मिलता है, जैसे — दुर्गा पूजा में लाल, सरस्वती पूजा में श्वेत, विष्णु पूजा में पीला।

📜
शास्त्रीय स्रोत
तंत्रशास्त्र, मनुस्मृति, विष्णु स्मृति, कुलार्णव तंत्र
क्या यह उत्तर उपयोगी था? इसे अपने प्रियजनों के साथ साझा करें

🏷 सम्बंधित विषय

ध्यानवस्त्ररंगसाधना

इसी विषय के अन्य प्रश्न

📚

विस्तार से पढ़ें

इस विषय पर हमारे विस्तृत लेख और मार्गदर्शिकाएँ

ध्यान के दौरान कौन सा रंग पहनना चाहिए — शास्त्रों के अनुसार

पौराणिक पर आपको ध्यान से जुड़े प्रमाणिक प्रश्न-उत्तर मिलेंगे। यह उत्तर तंत्रशास्त्र, मनुस्मृति, विष्णु स्मृति, कुलार्णव तंत्र पर आधारित है। अन्य प्रश्नों के लिए प्रश्नोत्तरी पृष्ठ देखें।