ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण

स्मृति — प्रश्नोत्तरी

शास्त्रों और पुराणों पर आधारित प्रामाणिक प्रश्न-उत्तर — कुल 4 प्रश्न

🔍
शास्त्र ज्ञान

वेद और पुराण में क्या अंतर है?

वेद = श्रुति, अपौरुषेय, सर्वोच्च प्रमाण, मंत्रात्मक, कठिन। पुराण = स्मृति, व्यास-संकलित, वेद-ज्ञान को कथाओं में सरल करके प्रस्तुत। वेद सूत्र रूप में, पुराण विस्तार रूप में। पुराण वेद के पूरक हैं, प्रतिस्थापन नहीं। दोनों का एक-दूसरे के बिना पूर्ण बोध कठिन।

वेदपुराणश्रुति
पूजा पद्धति

स्मार्त पूजा पद्धति क्या है

स्मार्त = स्मृति ग्रंथों पर आधारित पद्धति। शंकराचार्य द्वारा व्यवस्थित। विशेषता: पंचायतन पूजा — शिव, विष्णु, सूर्य, गणेश, देवी — पाँचों में एक ब्रह्म। अद्वैत वेदान्त आधार। वैदिक कर्म + पौराणिक भक्ति का समन्वय। षोडशोपचार या पंचोपचार पूजा। सन्ध्यावन्दन अनिवार्य।

स्मार्तआदि शंकराचार्यपंचायतन
शास्त्र ज्ञान

श्रुति और स्मृति में क्या अंतर है?

श्रुति = ईश्वरीय, सर्वोच्च प्राधिकार, अपरिवर्तनीय (वेद, उपनिषद)। स्मृति = मनुष्य-रचित, श्रुति से कम प्राधिकार, परिवर्तनीय (स्मृति, पुराण, इतिहास)। विरोध हो तो श्रुति प्रमाण। गीता 'श्रुति-तुल्य' मानी जाती है।

श्रुतिस्मृतिवेद
ध्यान अनुभव

ध्यान में अपने पूर्व जन्म के दर्शन होना संभव है क्या?

हां — पतंजलि (3.18): 'संस्कार साक्षात्कार = पूर्वजन्म ज्ञान।' गहन ध्यान, कुंडलिनी, regression। कल्पना vs वास्तविक = भेद कठिन। 'वर्तमान>अतीत।' बुद्ध = 550 जन्म।

पूर्व जन्मदर्शनसंभव

सनातन धर्म प्रश्नोत्तरी — शास्त्रीय ज्ञान

पौराणिक प्रश्नोत्तरी पर आपको हिंदू धर्म, वेद, पुराण, भगवद गीता, रामायण, महाभारत, पूजा विधि, व्रत-त्योहार, मंत्र, देवी-देवताओं और सनातन संस्कृति से जुड़े सैकड़ों प्रश्नों के प्रामाणिक उत्तर मिलेंगे। प्रत्येक उत्तर शास्त्रों और प्राचीन ग्रंथों पर आधारित है। किसी भी प्रश्न पर क्लिक करें और विस्तृत, प्रमाणित उत्तर पढ़ें।