विस्तृत उत्तर
दो प्रमुख हिंदू संवत्सर प्रणालियां:
विक्रम संवत
- ▸संस्थापक: सम्राट विक्रमादित्य (उज्जैन)।
- ▸आरंभ: 57 ई.पू. (ग्रेगोरियन से 57 वर्ष पहले)।
- ▸गणना: ग्रेगोरियन + 57 = विक्रम संवत। (2026 + 57 = विक्रम 2083 लगभग)।
- ▸उपयोग: उत्तर भारत, गुजरात, नेपाल (राष्ट्रीय कैलेंडर)।
- ▸नववर्ष: चैत्र शुक्ल प्रतिपदा (मार्च-अप्रैल)।
शक संवत
- ▸संस्थापक: शक राजा (कनिष्क — विवादित)।
- ▸आरंभ: 78 ई. (ग्रेगोरियन से 78 वर्ष बाद)।
- ▸गणना: ग्रेगोरियन - 78 = शक संवत। (2026 - 78 = शक 1948 लगभग)।
- ▸उपयोग: भारत का राष्ट्रीय कैलेंडर (शक संवत आधारित)। दक्षिण भारत, महाराष्ट्र।
- ▸नववर्ष: चैत्र शुक्ल प्रतिपदा (समान)।
मुख्य अंतर: वर्ष गणना = विक्रम 57 आगे, शक 78 पीछे (ग्रेगोरियन से)। दोनों = चांद्र-सौर।
