विस्तृत उत्तर
भैरव vs भैरवी = शिव vs शक्ति:
| विषय | भैरव साधना | भैरवी साधना |
|-------|-----------|-------------|
| देवता | भैरव (शिव उग्र) | भैरवी (शक्ति/दशमहाविद्या 6वीं) |
| तत्व | शिव तत्व | शक्ति तत्व |
| संप्रदाय | शैव (भैरव आगम) | शाक्त (दशमहाविद्या) |
| स्वरूप | अष्ट भैरव (काल/असितांग/रुरु/क्रोध/उन्मत्त/कपाल/भीषण/संहार) | त्रिपुर भैरवी — सौम्य-उग्र |
| साधना | काल भैरव अष्टमी, रात्रि | दशमहाविद्या क्रम, रात्रि/संध्या |
| मंत्र | 'ॐ ह्रां ह्रीं हूं कालभैरवाय नमः' | 'ॐ ह्रीं भैरव्यै नमः', बीज 'ह्सौः' |
| लाभ | भय नाश, शत्रु, काल भय | बंधन मुक्ति, तप शक्ति, विद्या |
संबंध: भैरव = शिव, भैरवी = शक्ति — दोनों = शिव-शक्ति। भैरवी = भैरव की शक्ति।



