ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण
📿
धर्म-संबंधी शंका हो? शास्त्रों में उत्तर है।
पौराणिक प्रश्नोत्तरी — वेद, पुराण और तंत्र-शास्त्रों से प्रमाणित उत्तर, सरल हिंदी में
सभी प्रश्न देखें →
मंदिर ज्ञान📜 मंदिर शिल्प, दक्षिण भारतीय मंदिर1 मिनट पठन

तमिलनाडु के मंदिरों में संगीत स्तंभ कैसे काम करते हैं?

संक्षिप्त उत्तर

एकाश्म (1 पत्थर) → पतले उप-स्तंभ → ठोकने = सा/रे/गा/मा/पा/धा/नी (सप्त स्वर)। भिन्न घनत्व = भिन्न ध्वनि। हम्पी विट्ठल, मीनाक्षी मदुरै। आधुनिक विज्ञान = पूर्ण समझ नहीं।

📖

विस्तृत उत्तर

संगीत स्तंभ (Musical Pillars) = प्राचीन भारतीय ध्वनि विज्ञान:

कैसे काम

  1. 1एक पत्थर: प्रत्येक स्तंभ = एकाश्म (monolithic) — एक ही पत्थर से तराशा।
  2. 2छोटे उप-स्तंभ: मुख्य स्तंभ → कई पतले उप-स्तंभ (mini pillars) → प्रत्येक = विशिष्ट ध्वनि।
  3. 3ठोकने पर: उप-स्तंभ ठोकें = सा/रे/गा/मा/पा/धा/नी — सप्त स्वर!
  4. 4पत्थर घनत्व: भिन्न घनत्व = भिन्न ध्वनि। शिल्पी ने पत्थर काटकर घनत्व नियंत्रित।

प्रसिद्ध: हम्पी (विट्ठल मंदिर), नेल्लईप्पर (तिरुनेलवेली), मीनाक्षी (मदुरै), थंजावुर।

रहस्य: आधुनिक विज्ञान = 'कैसे बनाया?' — पूर्ण समझ नहीं। प्राचीन शिल्पियों का अद्भुत ज्ञान।

📜
शास्त्रीय स्रोत
मंदिर शिल्प, दक्षिण भारतीय मंदिर
क्या यह उत्तर उपयोगी था? इसे अपने प्रियजनों के साथ साझा करें

🏷 सम्बंधित विषय

संगीत स्तंभतमिलनाडुकैसेध्वनिशिल्प

इसी विषय के अन्य प्रश्न

📚

विस्तार से पढ़ें

इस विषय पर हमारे विस्तृत लेख और मार्गदर्शिकाएँ

तमिलनाडु के मंदिरों में संगीत स्तंभ कैसे काम करते हैं — शास्त्रों के अनुसार

पौराणिक पर आपको मंदिर ज्ञान से जुड़े प्रमाणिक प्रश्न-उत्तर मिलेंगे। यह उत्तर मंदिर शिल्प, दक्षिण भारतीय मंदिर पर आधारित है। अन्य प्रश्नों के लिए प्रश्नोत्तरी पृष्ठ देखें।