ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण
📿
धर्म-संबंधी शंका हो? शास्त्रों में उत्तर है।
पौराणिक प्रश्नोत्तरी — वेद, पुराण और तंत्र-शास्त्रों से प्रमाणित उत्तर, सरल हिंदी में
सभी प्रश्न देखें →
तंत्र ग्रंथ📜 शारदातिलक तंत्र (लक्ष्मणदेशिक), तंत्र साहित्य1 मिनट पठन

शारदातिलक तंत्र में किन विषयों का वर्णन है?

संक्षिप्त उत्तर

लक्ष्मणदेशिक (11वीं शताब्दी)। 25 पटल। विषय: मंत्र, यंत्र, न्यास, पूजा, दीक्षा, होम, षट्कर्म, कुण्डलिनी, मुद्रा, रसायन। शैव+शाक्त+वैष्णव समन्वय। तंत्र का 'पाठ्यपुस्तक'।

📖

विस्तृत उत्तर

शारदातिलक = तंत्र शास्त्र का सबसे व्यवस्थित और प्रामाणिक ग्रंथ:

रचयिता: लक्ष्मणदेशिक (11वीं शताब्दी)।

विशेषता: शैव, शाक्त और वैष्णव — तीनों परंपराओं का समन्वय।

वर्णित विषय (25 अध्याय/पटल)

  1. 1मंत्र शास्त्र: वर्णमाला, बीज मंत्र, मंत्र रचना सिद्धांत।
  2. 2यंत्र विधि: यंत्र निर्माण, प्राण प्रतिष्ठा।
  3. 3न्यास: ऋष्यादि, षडंग, मातृका न्यास।
  4. 4पूजा विधि: षोडशोपचार, देवता पूजन।
  5. 5दीक्षा: दीक्षा प्रकार, गुरु-शिष्य विधान।
  6. 6होम/हवन: अग्नि स्थापना, कुंड विधि।
  7. 7षट्कर्म: शांति से मारण तक (सैद्धांतिक)।
  8. 8कुण्डलिनी: चक्र, नाड़ी, प्राणायाम।
  9. 9मुद्रा: विभिन्न मुद्राएं।
  10. 10रसायन/औषधि।

महत्व: तंत्र शिक्षा का 'पाठ्यपुस्तक' — व्यवस्थित, सर्वसमावेशी। राजराजेश्वरी (टीकाकार) की टीका प्रसिद्ध।

📜
शास्त्रीय स्रोत
शारदातिलक तंत्र (लक्ष्मणदेशिक), तंत्र साहित्य
क्या यह उत्तर उपयोगी था? इसे अपने प्रियजनों के साथ साझा करें

🏷 सम्बंधित विषय

शारदातिलकतंत्रग्रंथलक्ष्मणदेशिक

इसी विषय के अन्य प्रश्न

📚

विस्तार से पढ़ें

इस विषय पर हमारे विस्तृत लेख और मार्गदर्शिकाएँ

शारदातिलक तंत्र में किन विषयों का वर्णन है — शास्त्रों के अनुसार

पौराणिक पर आपको तंत्र ग्रंथ से जुड़े प्रमाणिक प्रश्न-उत्तर मिलेंगे। यह उत्तर शारदातिलक तंत्र (लक्ष्मणदेशिक), तंत्र साहित्य पर आधारित है। अन्य प्रश्नों के लिए प्रश्नोत्तरी पृष्ठ देखें।