विस्तृत उत्तर
शंख = विष्णु/लक्ष्मी मंदिर विशेष:
कब
- ▸आरती समय (प्रातः/संध्या)।
- ▸अभिषेक/पूजा आरंभ।
- ▸भोग लगाते समय।
- ▸प्रतिदिन प्रातः (सूर्योदय) + संध्या।
नियम
- ▸विष्णु/कृष्ण/लक्ष्मी = शंख अनिवार्य (समुद्र मंथन)।
- ▸शिव = शंख वर्जित (शंखचूड़ कथा — कुछ परंपरा)। किन्तु शंखोदक (शंख जल) = शिव अभिषेक मान्य (विवाद)।
- ▸दक्षिणावर्ती शंख = अत्यंत दुर्लभ + शुभ।
- ▸वामावर्ती = सामान्य, शुभ।
ध्वनि: शंख = 'ॐ' अनुगूंज। नकारात्मक ऊर्जा नाश। antibacterial (वैज्ञानिक)।





