ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण
📿
धर्म-संबंधी शंका हो? शास्त्रों में उत्तर है।
पौराणिक प्रश्नोत्तरी — वेद, पुराण और तंत्र-शास्त्रों से प्रमाणित उत्तर, सरल हिंदी में
सभी प्रश्न देखें →
मंत्र विधि📜 गीता (अध्याय 17), मंत्र शास्त्र, तंत्र शास्त्र1 मिनट पठन

सात्विक मंत्र और तामसिक मंत्र में क्या अंतर है?

संक्षिप्त उत्तर

सात्विक: ज्ञान/मोक्ष/शांति (गायत्री, महामृत्युंजय) — शुद्ध, प्रकाश। राजसिक: धन/सत्ता/यश — बंधनकारी। तामसिक: मारण/उच्चाटन/हानि — विनाशकारी, पाप। गीता: 'सत्त्वात् ज्ञानम्'। सामान्य: सदा सात्विक।

📖

विस्तृत उत्तर

भगवद्गीता (अध्याय 17) में तीन गुणों (सत्व, रज, तम) के अनुसार श्रद्धा, तप, दान सब विभाजित हैं। मंत्र भी:

सात्विक मंत्र

  • उद्देश्य: ज्ञान, मोक्ष, शांति, कल्याण, भक्ति।
  • उदाहरण: गायत्री, महामृत्युंजय, 'ॐ नमः शिवाय', विष्णु सहस्रनाम।
  • प्रभाव: शांति, प्रकाश, ज्ञान, आत्मोन्नति।
  • विधि: शुद्ध, पवित्र, दिन में, सात्विक आहार।

राजसिक मंत्र

  • उद्देश्य: धन, सत्ता, यश, विजय, आकर्षण।
  • उदाहरण: कुछ शक्ति मंत्र, वशीकरण मंत्र (सीमित), राजसी देवता स्तुति।
  • प्रभाव: ऐश्वर्य, अधिकार — परंतु बंधनकारी।

तामसिक मंत्र

  • उद्देश्य: शत्रु नाश, मारण, उच्चाटन, भय उत्पन्न करना।
  • उदाहरण: अभिचार मंत्र, कुछ उग्र तांत्रिक मंत्र।
  • प्रभाव: विनाशकारी — दूसरे को और स्वयं को भी हानि।
  • अनुशंसित नहीं — कर्म बंधन।

सामान्य भक्त: सदा सात्विक मंत्र ही जपें। तामसिक मंत्र = कर्म बंधन, पाप, आत्मघाती। गीता: 'सत्त्वात् संजायते ज्ञानम्' — सत्वगुण से ज्ञान उत्पन्न होता है।

📜
शास्त्रीय स्रोत
गीता (अध्याय 17), मंत्र शास्त्र, तंत्र शास्त्र
क्या यह उत्तर उपयोगी था? इसे अपने प्रियजनों के साथ साझा करें

🏷 सम्बंधित विषय

सात्विकतामसिकराजसिकगुण

इसी विषय के अन्य प्रश्न

📚

विस्तार से पढ़ें

इस विषय पर हमारे विस्तृत लेख और मार्गदर्शिकाएँ

सात्विक मंत्र और तामसिक मंत्र में क्या अंतर है — शास्त्रों के अनुसार

पौराणिक पर आपको मंत्र विधि से जुड़े प्रमाणिक प्रश्न-उत्तर मिलेंगे। यह उत्तर गीता (अध्याय 17), मंत्र शास्त्र, तंत्र शास्त्र पर आधारित है। अन्य प्रश्नों के लिए प्रश्नोत्तरी पृष्ठ देखें।