ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण
📿
धर्म-संबंधी शंका हो? शास्त्रों में उत्तर है।
पौराणिक प्रश्नोत्तरी — वेद, पुराण और तंत्र-शास्त्रों से प्रमाणित उत्तर, सरल हिंदी में
सभी प्रश्न देखें →
मंत्र विधि📜 वेद, संध्या वंदन विधि, योग शास्त्र1 मिनट पठन

संध्या काल में मंत्र जप करने का क्या महत्व है?

संक्षिप्त उत्तर

संध्या = दो ऊर्जाओं का मिलन — मंत्र शक्ति अधिक। 'संध्याहीनोऽशुचिः' — संध्या बिना अशुद्ध। प्रातः (ब्रह्म मुहूर्त) = सर्वोत्तम। मध्याह्न = मध्यम। सायं = द्वितीय। कम से कम प्रातः संध्या = अनिवार्य। गायत्री = सूर्य मंत्र = संध्या हेतु।

📖

विस्तृत उत्तर

संध्या काल = दिन-रात के मिलन बिंदु — सूर्योदय, मध्याह्न, सूर्यास्त। ये तीन संध्याएं (त्रिसंध्या) मंत्र जप के लिए सर्वोत्तम मानी गई हैं:

महत्व

  1. 1ऊर्जा संक्रमण: संध्या = दो ऊर्जाओं का मिलन (दिन/रात, प्रकाश/अंधकार)। इस समय वातावरण में विशेष ऊर्जा — मंत्र शक्ति अधिक प्रभावी।
  2. 2वैदिक विधान: संध्या वंदन = हिंदू धर्म का मूल कर्तव्य। 'संध्याहीनोऽशुचिः नित्यम्' — संध्या न करने वाला सदा अशुद्ध।
  3. 3मन सबसे शांत: प्रातः संध्या (ब्रह्म मुहूर्त) = मन सबसे शांत, सात्विक। सायं संध्या = दिन के कर्मों के बाद शांति।
  4. 4गायत्री मंत्र: गायत्री = सवितृ (सूर्य) मंत्र — सूर्योदय/सूर्यास्त = सर्वोत्तम।

तीन संध्या

  • प्रातः (सूर्योदय): सर्वोत्तम — ब्रह्म मुहूर्त (4-5:30 AM)।
  • मध्याह्न (दोपहर 12): मध्यम।
  • सायं (सूर्यास्त): द्वितीय श्रेष्ठ।

यदि तीनों संभव न हो: कम से कम प्रातः संध्या = अनिवार्य। 'प्रातः स्मरामि' — प्रातःकाल स्मरण।

📜
शास्त्रीय स्रोत
वेद, संध्या वंदन विधि, योग शास्त्र
क्या यह उत्तर उपयोगी था? इसे अपने प्रियजनों के साथ साझा करें

🏷 सम्बंधित विषय

संध्यासमयत्रिसंध्याजप

इसी विषय के अन्य प्रश्न

📚

विस्तार से पढ़ें

इस विषय पर हमारे विस्तृत लेख और मार्गदर्शिकाएँ

संध्या काल में मंत्र जप करने का क्या महत्व है — शास्त्रों के अनुसार

पौराणिक पर आपको मंत्र विधि से जुड़े प्रमाणिक प्रश्न-उत्तर मिलेंगे। यह उत्तर वेद, संध्या वंदन विधि, योग शास्त्र पर आधारित है। अन्य प्रश्नों के लिए प्रश्नोत्तरी पृष्ठ देखें।