विस्तृत उत्तर
हाँ — शास्त्रों में मान्य। मनुस्मृति 8 विवाहों में 5वां; निंदित नहीं।
परिभाषा: वर-कन्या परस्पर प्रेम+सहमति से विवाह; परिवार अनुमति बिना भी। आज की 'love marriage' = गांधर्व।
उदाहरण: दुष्यंत-शकुंतला (महाभारत) = सबसे प्रसिद्ध गांधर्व विवाह। अर्जुन-सुभद्रा (कृष्ण सहमति)। शिव-पार्वती = पार्वती ने तप से शिव चुने (स्वयं चयन)।
मान्यता: क्षत्रिय/राजकुलों में प्रचलित। 'काम' (प्रेम) आधारित = ब्रह्म से कम (ब्रह्म=धर्म आधारित); पर मान्य+स्वीकार्य।
आज: love marriage = गांधर्व = शास्त्रसम्मत। परिवार सहमति = उत्तम; बिना भी = मान्य।





