ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण
📿
धर्म-संबंधी शंका हो? शास्त्रों में उत्तर है।
पौराणिक प्रश्नोत्तरी — वेद, पुराण और तंत्र-शास्त्रों से प्रमाणित उत्तर, सरल हिंदी में
सभी प्रश्न देखें →
मंत्र जप विधि📜 योग शास्त्र, मंत्र शास्त्र1 मिनट पठन

मंत्र जप करते समय प्राणायाम कब करना चाहिए?

संक्षिप्त उत्तर

जप से पहले = सर्वोत्तम (5-10 अनुलोम-विलोम)। क्रम: स्नान→आसन→प्राणायाम→विनियोग→न्यास→जप। दौरान: श्वास+मंत्र sync (उन्नत, गुरु)। बाद: 5 गहरी सांसें → शांति।

📖

विस्तृत उत्तर

प्राणायाम + जप — सही क्रम:

जप से पहले (अनुशंसित)

  1. 1आसन पर बैठें → 5-10 प्राणायाम (अनुलोम-विलोम/भ्रामरी)।
  2. 2प्राणायाम = मन शांत + प्राण नियंत्रित → जप = एकाग्र।
  3. 3शास्त्रीय क्रम: स्नान → आसन → प्राणायाम → विनियोग → न्यास → ध्यान → जप

जप के दौरान (उन्नत)

  • श्वास + मंत्र synchronize — किन्तु यह प्राणायाम नहीं, श्वास जागरूकता।
  • गहन साधक: कुंभक (श्वास रोकना) + मानस जप — उन्नत, गुरु मार्गदर्शन।

जप के बाद

  • 5 गहरी सांसें → शांत → ध्यान/विश्राम।

सार: पहले = सर्वोत्तम (तैयारी)। दौरान = उन्नत (गुरु)। बाद = शांति।

📜
शास्त्रीय स्रोत
योग शास्त्र, मंत्र शास्त्र
क्या यह उत्तर उपयोगी था? इसे अपने प्रियजनों के साथ साझा करें

🏷 सम्बंधित विषय

प्राणायामकबजपपहलेबाद

इसी विषय के अन्य प्रश्न

📚

विस्तार से पढ़ें

इस विषय पर हमारे विस्तृत लेख और मार्गदर्शिकाएँ

मंत्र जप करते समय प्राणायाम कब करना चाहिए — शास्त्रों के अनुसार

पौराणिक पर आपको मंत्र जप विधि से जुड़े प्रमाणिक प्रश्न-उत्तर मिलेंगे। यह उत्तर योग शास्त्र, मंत्र शास्त्र पर आधारित है। अन्य प्रश्नों के लिए प्रश्नोत्तरी पृष्ठ देखें।