ॐ नमः शिवाय  |  जय श्री राम  |  हरे कृष्ण
📿
धर्म-संबंधी शंका हो? शास्त्रों में उत्तर है।
पौराणिक प्रश्नोत्तरी — वेद, पुराण और तंत्र-शास्त्रों से प्रमाणित उत्तर, सरल हिंदी में
सभी प्रश्न देखें →
मंदिर📜 आगम शास्त्र (पंचकाल-पद्धति), विष्णु पुराण, धर्मसिंधु, ज्योतिष शास्त्र2 मिनट पठन

मंदिर में पूजा का सही समय क्या है?

संक्षिप्त उत्तर

मंदिर पूजा समय: आगम शास्त्र पंचकाल — अभिगमन (सूर्योदय), उपादान (8-9 बजे), इज्या (10-11 बजे मुख्य पूजा), स्वाध्याय (दोपहर), योग (सायं आरती)। सर्वोत्तम: ब्रह्म मुहूर्त। शिव/काली: रात्रि-पूजा। सामान्य भक्त: प्रातः या सायं। राहु-गुलिक काल में कुछ परंपराओं में वर्जित।

📖

विस्तृत उत्तर

मंदिर में पूजा के समय का विधान आगम शास्त्रों की 'पंचकाल-पद्धति' में विस्तार से दिया गया है।

आगम शास्त्र — पंचकाल-पद्धति

बड़े मंदिरों (विशेषतः वैष्णव) में पाँच समय की पूजा अनिवार्य:

| पूजा-काल | समय | विशेष क्रिया |

|----------|-----|---------------|

| अभिगमन | सूर्योदय | मंदिर-द्वार खुलना, मंगल-आरती |

| उपादान | प्रातः 8-9 बजे | पुष्प-संग्रह, पूजा-सामग्री तैयारी |

| इज्या | प्रातः 10-11 बजे | मुख्य पूजा, नैवेद्य |

| स्वाध्याय | दोपहर | मंत्र-पाठ, विश्राम |

| योग | सायं | सायं-आरती, भोग |

विशेष पूजा-काल

1ब्रह्म मुहूर्त (सर्वोत्तम)

सूर्योदय से 1.5 घंटे पूर्व। सात्विक ऊर्जा सर्वाधिक।

2संध्या-काल

सूर्यास्त के समय — विशेषतः शिव और सूर्य पूजा के लिए।

3रात्रि-पूजा

धर्मसिंधु: शिव, काली, भैरव — रात्रि में विशेष पूजा।

सामान्य भक्त के लिए

स्वयं के लिए उचित समय — सुबह मंदिर जाना सर्वोत्तम। सायंकाल भी उचित।

वर्जित काल

राहु काल, गुलिक काल में मंदिर जाना कुछ परंपराओं में निषिद्ध।

📜
शास्त्रीय स्रोत
आगम शास्त्र (पंचकाल-पद्धति), विष्णु पुराण, धर्मसिंधु, ज्योतिष शास्त्र
क्या यह उत्तर उपयोगी था? इसे अपने प्रियजनों के साथ साझा करें

🏷 सम्बंधित विषय

मंदिरपूजा समयपंचकालआगमब्रह्म मुहूर्त

इसी विषय के अन्य प्रश्न

📚

विस्तार से पढ़ें

इस विषय पर हमारे विस्तृत लेख और मार्गदर्शिकाएँ

मंदिर में पूजा का सही समय क्या है — शास्त्रों के अनुसार

पौराणिक पर आपको मंदिर से जुड़े प्रमाणिक प्रश्न-उत्तर मिलेंगे। यह उत्तर आगम शास्त्र (पंचकाल-पद्धति), विष्णु पुराण, धर्मसिंधु, ज्योतिष शास्त्र पर आधारित है। अन्य प्रश्नों के लिए प्रश्नोत्तरी पृष्ठ देखें।